Και ενώ στη ΣΤ’ δημοτικού, στο πλαίσιο του μαθήματος «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή», οι μαθητές/τριες/ά (μπορεί) να ενημερώνονται για τον θεσμό της σύγχρονης οικογένειας, η οποία συμπεριλαμβάνει και τα ομόφυλα ζευγάρια, στη Γ’ Γυμνασίου και στο πλαίσιο του ίδιου μαθήματος, θα μαθαίνουν ότι η οικογένεια «υφίσταται μόνο μεταξύ ενός άνδρα και μια γυναίκα που θέλουν να κάνουν παιδιά».
Έντονες ανησυχίες φαίνεται να προκαλεί το περιεχόμενο των σχολικών εγχειριδίων που πρόκειται να διδαχθούν κατά το σχολικό έτος 2027- 2028, αλλά και ερωτήματα σχετικά με την επιστημονική αξιολόγησή τους.
Αφορμή στάθηκαν τα αποσπάσματα από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της Γ’ Γυμνασίου που ήρθαν στο φως της δημοσιότητας, τα οποία μοιάζουν να βγήκαν από τη δεκαετία του ’60, αφού είναι γεμάτα με προβληματικές και σεξιστικές αναφορές οι οποίες, μεταξύ άλλων, ξεχνούν και τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα.
Το παράδοξο είναι πως την ίδια στιγμή μια μερίδα γονέων φαίνεται να αντιδρά στο περιεχόμενο του βιβλίου της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής που μπορεί να διδάσκεται σε άλλη σχολική βαθμίδα και συγκεκριμένα στη ΣΤ’ Δημοτικού. Και είναι παράδοξο γιατί οι αντιδράσεις οφείλονται στις αναφορές που κάνει το βιβλίο στα ομόφυλα ζευγάρια. Όπως αυτός εδώ ο πατέρας που απεύθυνε διαμαρτυρία επειδή «στο επίσημο σχολικό βιβλίο Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ΄ Δημοτικού παρουσιάζεται ως μορφή οικογένειας και η «οικογένεια με δύο γονείς του ίδιου φύλου».
Αυτό σημαίνει ότι ενώ στη ΣΤ’ δημοτικού, στο πλαίσιο του μαθήματος «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή», οι μαθητές/τριες/ά (μπορεί) να ενημερώνονται για τον θεσμό της σύγχρονης οικογένειας, η οποία συμπεριλαμβάνει και τα ομόφυλα ζευγάρια, στη Γ’ Γυμνασίου και στο πλαίσιο του ίδιου μαθήματος, θα μαθαίνουν ότι η οικογένεια «υφίσταται μόνο μεταξύ ενός άνδρα και μια γυναίκα που θέλουν να κάνουν παιδιά».
Ας προσπαθήσουμε τώρα να καταλάβουμε τι συμβαίνει. Σύμφωνα με απόφαση του Υπουργείου Παιδείας, από τον Σεπτέμβριο του 2027 (άρα μιλάμε για τη σχολική χρονιά 2027-2028) θα εφαρμοστεί ο θεσμός του «πολλαπλού βιβλίου». Το πολλαπλό βιβλίο δίνει τη δυνατότητα στους/στις εκπαιδευτικούς να επιλέγουν το βιβλίο από το οποίο επιθυμούν να διδάξουν στην τάξη, ανάμεσα στα εγκεκριμένα βιβλία που περιλαμβάνονται στο Μητρώο Διδακτικών Βιβλίων (ΜΔΒ), Αυτό, πολύ απλά, σημαίνει ότι για ένα μάθημα το εκπαιδευτικό προσωπικό μπορεί να έχει στη διάθεσή του περισσότερα από ένα σχολικά εγχειρίδια για να διδάξει.
Σύμφωνα τώρα με τον προγραμματισμό, οι εκπαιδευτικοί θα έχουν στη διάθεσή τους 2 έως 5 βιβλία για το ίδιο μάθημα σε ποσοστό 50% των μαθημάτων στο Δημοτικό και το Γυμνάσιο και στο 70% των μαθημάτων της Α’ Λυκείου.
Το σχολικό έτος 2027-28 θα είναι η πρώτη χρονιά εφαρμογής του Πολλαπλού Βιβλίου για Δημοτικό, Γυμνάσιο και Λύκειο. Η όλη διαδικασία ξεκίνησε με προκήρυξη τον Απρίλιο του 2023, συνεχίστηκε με κατάθεση έργων τον Σεπτέμβριο του 2024 και ολοκληρώθηκε με τις αξιολογήσεις τον Ιούλιο του 2025. Το έργο υλοποιείται μέσα από τη συνεργασία του Υπουργείου Παιδείας, του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ) και του Ινστιτούτου Τεχνολογίας Υπολογιστών και Εκδόσεων (ΙΤΥΕ) «Διόφαντος». Το ΙΕΠ έχει αναλάβει την επιστημονική και παιδαγωγική εποπτεία, ενώ το ΙΤΥΕ «Διόφαντος» την εκτύπωση, διάθεση και ψηφιακή ανάρτηση των βιβλίων.
Τα βιβλία που έχουν απαντήσει στην προκήρυξη αξιολογούνται από Επιστημονικές Επιτροπές Αξιολόγησης που συγκροτεί το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ). Αν τώρα περάσουν την αξιολόγηση, εντάσσονται στο Μητρώο Διδακτικών Βιβλίων (Μ.Δ.Β.) του ΙΕΠ. Από εκείνη τη στιγμή θεωρούνται επίσημα εγκεκριμένα και αναρτώνται στην Ψηφιακή Βιβλιοθήκη Διδακτικών Βιβλίων «Μελίσπη», ώστε να είναι διαθέσιμο στους/στις εκπαιδευτικούς και στους μαθητές σε ψηφιακή μορφή. Από εκεί οι εκπαιδευτικοί θα επιλέξουν το βιβλίο που θα χρησιμοποιήσουν για το μάθημά τους, ανάμεσα σε όλα τα εγκεκριμένα βιβλία του ίδιου μαθήματος.
Να σημειώσουμε εδώ πώς τόσο το αναχρονιστικό βιβλίο της Γ’ Γυμνασίου όσο και το πιο συμπεριληπτικό της ΣΤ’ Δημοτικού έχουν αναρτηθεί στην Ψηφιακή Βιβλιοθήκη Διδακτικών Βιβλίων, δηλαδή έχουν ενταχθεί στη διαδικασία του Πολλαπλού Βιβλίου και έχουν περάσει τη διαδικασία αξιολόγησης που προβλέπεται από το ΙΕΠ, ώστε να μπορούν να είναι διαθέσιμα προς επιλογή από τους/τις εκπαιδευτικούς.
Είναι σημαντικό επίσης να αναφέρουμε ότι το Πολύχρωμο Σχολείο (μη κερδοσκοπικός οργανισμός για τη συμπεριληπτική εκπαίδευση) προσπαθεί να καταγράψει τις προβληματικές αναφορές στα σχολικά εγχειρίδια. Έχει απευθύνει, μάλιστα και σχετική έκκληση στο κόσμο:
«Σας καλούμε να μας στέλνετε στο e-mail του Πολύχρωμου Σχολείου, [email protected] , αποσπάσματα, φωτογραφίες ή παραπομπές από τα νέα βιβλία του Υπουργείου Παιδείας, εφόσον εντοπίζετε:
• μη συμπεριληπτικό λόγο ή αποκλεισμό διαφορετικών μορφών οικογένειας, φύλου ή σεξουαλικού προσανατολισμού,
• αναπαραγωγή έμφυλων στερεοτύπων και προκαταλήψεων,
• μη επιστημονικές, παρωχημένες ή ιδεολογικά φορτισμένες διατυπώσεις σχετικά με το φύλο, τη σεξουαλικότητα, τα χαρακτηριστικά και την έκφραση φύλου και τις ανθρώπινες σχέσεις,
• ανακρίβειες ή παραπλανητικές πληροφορίες που έρχονται σε αντίθεση με τα σύγχρονα επιστημονικά δεδομένα, τα ανθρώπινα δικαιώματα και το ισχύον νομικό πλαίσιο,
• οποιοδήποτε άλλο περιεχόμενο θεωρείτε ότι χρήζει περαιτέρω εξέτασης.
Η συμβολή σας θα μας βοηθήσει να χαρτογραφήσουμε συστηματικά το περιεχόμενο των νέων βιβλίων, να τεκμηριώσουμε πιθανά ζητήματα και να συμβάλουμε στον δημόσιο διάλογο για ένα σχολείο που σέβεται όλα τα παιδιά και ανταποκρίνεται στη σύγχρονη επιστημονική γνώση».
Το Πολλαπλό Βιβλίο είχε ήδη προκαλέσει αντιδράσεις από εκπαιδευτικούς φορείς για τον τρόπο εφαρμογής του. Η συζήτηση για το περιεχόμενο ορισμένων εγχειριδίων ανοίγει τώρα ένα δεύτερο ζήτημα: όχι μόνο πώς επιλέγονται τα βιβλία, αλλά και με ποια κριτήρια εγκρίνονται.
