Ένα νέο πρόγραμμα έχει ξεκινήσει από το κέντρο Διοτίμα σε συνεργασία με τους Proud Seniors Greece. Το όνομα του είναι «Di.V.E.S.| Ποικιλομορφία, Ορατότητα, Στήριξη ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων άνω των 55 ετών»και στοχεύει στην ανάδειξη των ανισοτήτων, διακρίσεων και παραβιάσεων που βιώνουν σε πολλαπλά πεδία τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα, άνω των 55 ετών.
«Αντικείμενο και σκοπός του προγράμματος είναι αφενός η τεκμηριωμένη καταγραφή των διακρίσεων και αφετέρου η ενδυνάμωση της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας, με γνώσεις, εργαλεία και πρακτικές συνηγορίας», μας λέει χαρακτηριστικά η Δήμητρα Κυρίλλου, αντιπρόεδρος του σωματείου Proud Seniors Greece. «Παράλληλα, το Di.V.E.S. επιδιώκει να ευαισθητοποιήσει επαγγελματίες στο πεδίο των υπηρεσιών, αρμόδιους φορείς και την κοινή γνώμη και να συμβάλει στη διαμόρφωση προτάσεων πολιτικής που θα προάγουν την ισότιμη πρόσβαση στα δικαιώματα και θα περιορίσουν τις παραπάνω διακρίσεις».
Εδώ και χρόνια το σωματείο που εκπροσωπεί η Δήμητρα παλεύει κατά των διακρίσεων που βιώνουν τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα και συγκεκριμένα αυτά μεγαλύτερης ηλικίας. Ζητάμε να μας περιγράψει πιο συγκεκριμένα τις προκλήσεις που καλούνται να διαχειριστούν καθημερινά τα άτομα αυτά. «Ένα βασικό ζήτημα που έχουμε εντοπίσει ως Proud Seniors Greece (PSG) με εστίαση στην υποστήριξη ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων 55 και άνω είναι ότι οι ΛΟΑΤΚΙ+ ταυτότητες σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας είναι στην πραγματικότητα αόρατες», μας απαντά.
«Από εδώ, και σε συνδυασμό με τις δυσκολίες που φέρνει η είσοδος σε αυτό που ονομάζεται “γήρας” (απώλεια δεξιοτήτων, οικονομικά προβλήματα, μοναξιά, κ.α.) ξεκινούν μια σειρά προβλήματα: Πρώτα από όλα διακρίσεις, συχνά όχι ομολογημένες, από άγνοια, αμέλεια ή/και αδιαφορία, ρητορική μίσους. Η έλλειψη ορατότητας σημαίνει ότι τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα μεγαλύτερης ηλικίας δεν μετράνε το ίδιο. Και κάπως έτσι ανοίγει η πόρτα στην έμφυλη βία -σωματική αλλά πολύ συχνά λεκτική -η οποία επισημαίνουμε ότι αποτελεί μορφή βίας. Πολύ σημαντικά επίσης είναι τα εμπόδια πρόσβασης σε θεμελιώδη δικαιώματα όπως η υγεία (σωματική και ψυχική), η πρόνοια, η φροντίδα, η στέγαση, η εργασία-συνταξιοδότηση. Τι σημαίνει π.χ. για ένα τρανς άτομο η εισαγωγή σε θάλαμο νοσοκομείου, είναι θέματα που αντιμετωπίζουμε πρακτικά σαν σωματείο εθελοντικής υποστήριξης. Ασφαλώς συνδέονται και με την αποδιάρθρωση του όποιου κράτους πρόνοιας υπήρξε ποτέ στην Ελλάδα και αφορούν όλη την κοινωνία, αλλά εντείνονται σε κοινωνικές ομάδες με ευαλωτότητα όπως είναι τα μεγαλύτερα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα. Τέλος, σημαντικός είναι ο παράγοντας της κοινωνικοποίησης και οι δυσκολίες ισότιμης και χωρίς διακρίσεις πρόσβασης ΛΟΑΤΚΙ+ ανθρώπων σε αυτούς (π.χ. ένα φανερά οut ΛΟΑΤΚΙ+ άτομο μπορεί να είναι αποδεκτό σε ένα ΚΑΠΗ;), και βέβαια οι ερωτικές σχέσεις και το σεξ, κάτι που για αρκετούς ανθρώπους θεωρείται “αλλόκοτο” από μια ηλικία και μετά, πόσω μάλλον αν πρόκειται για ΛΟΑΤΚΙ+ σεξουαλικότητα».
Πώς μπορεί, λοιπόν, το πρόγραμμα αυτό να βοηθήσει απέναντι σε αυτήν πραγματικότητα;
«Όλα όσα αναφέρονται πιο πάνω, με το πρόγραμμα DI.V.E.S. έχουν επιτέλους τη δυνατότητα να καταγραφούν και να αποτελέσουν αντικείμενο έρευνας και ανάλυσης, από τις ομάδες εργασίας του προγράμματος», μας εξηγεί η Δήμητρα τονίζοντας ότι πολύ βασικό εργαλείο είναι το παρατηρητήριο καταγραφής παραβιάσεων. «Πρόκειται για ένα online εργαλείο monitor.proudseniors.gr, πανελλαδικής εμβέλειας για την ανώνυμη καταγραφή μαρτυριών παραβιάσεων δικαιωμάτων ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων άνω των 55, με στόχο την τεκμηρίωση και ανάδειξη του φαινομένου, όπως και τη δημιουργία ενός “ασφαλούς χώρου” στον οποίο τα άτομα μπορούν να μοιραστούν την εμπειρία τους. Η ανωνυμία κατά την είσοδο και καταγραφή εξασφαλίζει το άτομο που το χρησιμοποιεί απόλυτα».
Η δράση, ωστόσο, του προγράμματος δεν περιορίζεται εκεί. «Ένα ακόμη εργαλείο εκτός από το παρατηρητήριο, αποτελούν τα focus groups, ομάδες ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων 55+, τα οποία πραγματοποίησαν συναντήσεις δια ζώσης και διαδικτυακές με στόχο την δευτερογενή καταγραφή και ανάλυση των διακρίσεων και ανισοτήτων που βιώνουν σε τομείς όπως η υγεία, η φροντίδα, η στέγαση, η εργασία και η αντιμετώπιση της έμφυλης βίας. Οι μαρτυρίες καταγράφηκαν με τη βοήθεια ποιοτικών εργαλείων και, με τη χρήση ψευδωνύμων κατά την περιγραφή διασφαλίζεται ότι δεν εκτίθενται σε στιγματισμό».
«Επίσης, αξίζει να αναφερθούν τα σεμινάρια ενδυνάμωσης πάνω στη θεματική “Know your rights”, που διοργανώθηκαν σε δυο κύκλους τον Ιούνιο και Σεπτέμβρη. Σε αυτά συμμετείχαν περίπου 60 άτομα, ΛΟΑΤΚΙ+ 55 άνω, και άλλα ακτιβιστά, και συζήτησαν πάνω σε παρουσιάσεις που προηγήθηκαν από μέλη των ομάδων εργασίας του προγράμματος και άλλα εισηγητά. Τέλος, πραγματοποιήθηκε διαδικτυακή ημερίδα mutual learning/αμοιβαίας μάθησης με την οργάνωση Fundación 26 de Diciembre από το Ισπανικό κράτος, με την οποία ανταλλάξαμε ιστορικές γνώσεις, εμπειρίες και καλές πρακτικές».
Μοιραία η συζήτηση πηγαίνει στα συμπεράσματα του προγράμματος αλλά και σε όλα αυτά που πρέπει να αλλάξουν ώστε τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα να μπορούν να μεγαλώνουν με αξιοπρέπεια, αυτονομία και ουσιαστική υποστήριξη.
«Μέχρι την ολοκλήρωσή του στο τέλος του 2026, το πρόγραμμα DI.V.E.S μπορεί, αν μη τι άλλο, να καταδείξει μέσω της καμπάνιας ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης που συνοδεύει το πρόγραμμα, ότι τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα μεγαλύτερης ηλικίας δεν είναι αόρατα, ούτε παθητικοί αποδέκτες των διακρίσεων που βιώνουν. Ότι έχουν φωνή και άποψη και αυτή καταγράφεται για να βρει αποδέκτες μέσα στην κοινωνία των πολιτών και τους θεσμούς, με στόχο την ενδυνάμωση της θέσης τους», αναφέρει η Δήμητρα τονίζοντας, ωστόσο πως «κακά τα ψέματα δεν υπάρχει κανένας αυτοματισμός που μετατρέπει μια σωστή πληροφορία σε αλλαγή προς το καλύτερο. Αντίθετα, καθημερινά διαπιστώνουμε πόσο βαθιές ρίζες έχει η ομοτρανσφοβία και η ρητορική μίσους. Χρειάζεται όμως να επισημάνουμε ότι για πρώτη φορά θα έχουμε χειροπιαστές γνώσεις (με μεθοδολογία έρευνας) για τις διακρίσεις και τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η συγκεκριμένη ευάλωτη ομάδα, κι αυτό είναι δύναμη για τις συλλογικότητες όπως το σωματείο μας PSG, αλλά και ευρύτερα για όλη τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα. Μπορεί να ανοίξει το δρόμο για την πιο αποτελεσματική διεκδίκηση αλλαγών σε επίπεδο πολιτείας και θεσμών (δημόσια υγεία, παιδεία, φροντίδα, κλπ.), που να συμπεριλαμβάνουν ισότιμα τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα 55+». Μέχρι τότε, ασφαλώς είμαστε αναγκασμένα ως άνθρωποι και ως κοινότητα να επιμένουμε στην καθημερινή μας δράση στο πεδίο: Στην αλληλεγγύη μας στα άτομα που χρειάζονται υποστήριξη, στην επιμονή προς την πολιτεία να τηρήσει τις υποσχέσεις της, όπως π.χ. η δημιουργία ξενώνα για λοατκι+ άτομα, που βρίσκεται στην «κατάψυξη» εδώ και δυόμισι χρόνια, σε όλα τα αιτήματα που έχουμε θέσει σαν κοινότητα και παραμένουν ανεκπλήρωτα, σε μια συγκυρία στην οποία ακούγονται φωνές που επιθυμούν να τα περιορίσουν, ή να τα αφαιρέσουν».
