Για τον Αλέξανδρο, η τέχνη υπήρξε από νωρίς ένα καταφύγιο, ένας τρόπος να δημιουργεί τους δικούς του κόσμους και να επαναπροσδιορίζει την πραγματικότητα. Σήμερα, ως queer εικαστικός, μετατρέπει προσωπικά βιώματα και κοινωνικούς προβληματισμούς σε έργα που αμφισβητούν τα όρια, τις νόρμες και τις απαγορεύσεις, αναδεικνύοντας την ευθραυστότητα, την τρυφερότητα και την ανάγκη για ελευθερία.
Αν σου ζητούσα να συστηθείς, τι θα έλεγες για τον Αλέξανδρο πέρα από το ότι είναι εικαστικός;
Θα έλεγα ότι είμαι ένας queer άνθρωπος που θέλω να δρω. Να ζω τη ζωή και παράλληλα να βγαίνω έξω από την καθημερινότητά μου και να γίνομαι παρατηρητής του εαυτού μου, των γύρω μου και της κοινωνίας. Προσπαθώ να σκέφτομαι τι πρέπει να αλλάξει προς το δικαιότερο, το πιο ουσιαστικό, το συμπεριληπτικό και το πραγματικό. Με την ελπίδα να πετυχαίνω όντως κάτι από αυτά κάθε φορά.
Μίλησέ μας λίγο για τη σχέση σου με την τέχνη. Πώς ξεκίνησε και πώς διαμορφώθηκε στην πορεία;
Τη σχέση αυτή τη θυμάμαι να ξεκινά για πρώτη φορά από όταν ήμουν τεσσάρων ετών. Στην κουζίνα της γιαγιάς. Να σταματάμε με τον δίδυμο αδερφό μου τις βιντεοκασέτες και να σκιτσάρουμε κινούμενα σχέδια, αλλά και στους τοίχους του σπιτιού με μαρκαδόρους. Ακολούθησαν τα εργαστήρια ζωγραφικής μέχρι που ήρθαν τα αποτελέσματα των πανελλαδικών εξετάσεων και η Νομική Σχολή του Α.Π.Θ. Εκεί ήρθε η μοναδική παύση για τη ζωγραφική. Καλλιτεχνικό καταφύγιο έγινε ο κινηματογράφος, οπότε μπήκε και αυτός στη ζωή μου. Και επειδή άνθρωποι βρίσκονται πίσω απ’ όλα, δύο άτομα που γνώρισα αργότερα, με διαφορετικούς τρόπους το καθένα, στάθηκαν η αφορμή να ξαναξεκινήσω τη ζωγραφική, να πεισμώσω και να δώσω στη Σχολή Καλών Τεχνών.
Πιστεύεις ότι η ΛΟΑΤΚΙ+ ταυτότητά σου επηρεάζει την καλλιτεχνική σου δημιουργία; Αν ναι, με ποιον τρόπο;
Αναμφισβήτητα υπήρξε η κινητήριος δύναμη και στο καλλιτεχνικό πεδίο, αφού με διαμόρφωσε σε επίπεδο προσωπικότητας, ως ένα διαφορετικό παιδί στην τάξη, που έβρισκε διέξοδο στη ζωγραφική φτιάχνοντας τους δικούς του κόσμους, όπως ήθελε με φανταστικούς ήρωες, μαρκαδόρους, ρόλους, σενάρια και τεύχη που έμπαιναν και έβγαιναν, ακουμπούσαν και άλλαζαν την πραγματικότητα. Αλλά και όταν επανασυνδέθηκα με τη ζωγραφική, ο έρωτας ήταν η ώθηση για να τολμήσω να ξαναπιαστώ με κάτι το πυρηνικό για μένα.
Υπάρχουν πράγματα που μπορείς να εκφράσεις μέσα από την τέχνη επειδή τα έχεις βιώσει ως queer άνθρωπος;
Παρά πολλά queer βιώματα και κοινωνικοί προβληματισμοί ενυπάρχουν στα έργα. Για παράδειγμα δημιουργώ πλεκτά και installation από ασπροκόκκινες απαγορευτικές ταινίες σήμανσης, που συλλέγω από χώρους κατάληψης και πορειών και τις επανοηματοδοτώ σε μεγάλα χειροποίητα δίχτυα, χαλιά, γούνες, καπέλα, καταργώντας τις απαγορεύσεις που φέρουν και σπάζοντας τα όρια, τις κοινωνικές νόρμες και την πατριαρχία που εκπέμπει το υλικό σε χρήση. Άλλοτε πάλι πρόκειται για ζωγραφικά έργα με λάδι σε καμβά, που αποτυπώνουν τη σχέση του φωτός και της σκιάς, του εσωτερικού κόσμου που αναβλύζει και ψάχνει διέξοδο στο άγνωστο, επιχειρώντας να αναδειχθούν στοιχεία όπως η τρυφερότητα, η ευαισθησία και η ευθραυστότητα της ΛΟΑΤΚΙ+ ταυτότητας.
Υπάρχει κάποιο έργο σου για το οποίο αισθάνεσαι ιδιαίτερα περήφανος;
Η αλήθεια είναι ότι δένομαι πολύ συναισθηματικά με έργα μου, οπότε δε θα μπορούσα να ξεχωρίσω ένα αποκλειστικά. Αν μπορώ να μιλήσω όμως για εικαστική εμπειρία για την οποία αισθάνομαι υπερήφανος θα έλεγα για την ομαδική εικαστική έκθεση Visualbility στο Γαλλικό Ινστιτούτο της Θεσσαλονίκης, με επιμέλεια ογδόντα ατόμων της Σχολής Καλών Τεχνών του Α.Π.Θ. -και όχι μόνο, ανάμεσα τους ήταν και ο διακεκριμένος ζωγράφος Ηλίας Παπαηλιάκης και ο Άγγελος Παπαδημητρίου, στα πλαίσια του EuroPride 2024, όταν και καταφέραμε να κινητοποιήσουμε για την έκθεση περί τους 1600 επισκέπτες!
Η τέχνη μπορεί να λειτουργήσει ως καταφύγιο για ένα queer άτομο; Υπήρξε για σένα κάποια στιγμή στη ζωή σου ένα τέτοιο καταφύγιο;
Ναι στα σχολικά χρόνια, ιδιαίτερα όμως του Δημοτικού ήταν ένας φάρος ελπίδας, ότι ακόμα και αν δεν υπάρχει γύρω σου το υποστηρικτικό περιβάλλον μπορείς να σηκώσεις μανίκια, να αρπάξεις μολύβια και χαρτιά και να το φτιάξεις εσύ μόνος σου. Τότε βέβαια δε καταλάβαινα γιατί και πώς τροφοδοτείται αυτή η καλλιτεχνική διέξοδος. Όπως βέβαια και σε κάθε ερωτική απογοήτευση η τέχνη ήταν σταθερά εκεί να μου δείχνει έναν άλλον δρόμο προσέγγισης της πραγματικότητας.
Πόσο εύκολο είναι, κατά τη γνώμη σου, να είσαι ένας queer καλλιτέχνης που ζει και δραστηριοποιείται στην Ελλάδα σήμερα;
Καταρχάς, είναι δύσκολο να είσαι καλλιτέχνης στην Ελλάδα. Και βιοποριστικά και ουσιαστικά. Θέλει και αυτό τρελές θυσίες και ασταμάτητους αγώνες. Έπειτα είναι απίθανο να είσαι (ανοιχτά) queer καλλιτέχνης και να μην αντιμετωπίσεις κάποια στιγμή κάποιου είδους υποτιμητικό σχόλιο, ειρωνεία ή υπονοούμενο (αν)αξιοκρατίας που θα αφορά το ποιος είσαι. Και το πιο δύσκολο ζήτημα η υποεκπροσώπηση των γυναικών εικαστικών στην Ελλάδα.
Η τελευταία σου ατομική έκθεση έχει τον τίτλο «Σκοτεινό Γυαλί». Μίλησέ μας λίγο γι’ αυτήν. Τι ήθελες να εξερευνήσεις μέσα από τα έργα;
Η έκθεση έτρεξε στο Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού ως τις 12 Οκτωβρίου. Σημείο αναφοράς αποτέλεσε η αρχική ταύτισή μου με την ηρωίδα του Tennessee Williams στον Γυάλινο Κόσμο, Laura Wingfield. Την πρωταγωνίστρια ενσάρκωσε στην ομώνυμη παράσταση στο Θέατρο Αριστοτέλειον της Θεσσαλονίκης το 2021 η Λένα Παπαληγούρα, σε σκηνοθεσία και φωτισμούς Γιώργου Νανούρη. Μέσα από τα έργα επιχειρείται μια αποτύπωση συναισθημάτων που αφορούν στην ελευθερία, την ευθραυστότητα, τον ρομαντισμό, την αλήθεια, το τραύμα, το βίωμα και την εσωτερίκευση του συναισθήματος του ανθρώπου, ο οποίος καθίσταται διάφανος και ευάλωτος, αλλά πάντα πηγαίος και υπαρκτός σε κάθε δυσκολία και πρόκληση.
Η έκθεση παρουσιάστηκε στην Τήνο. Υπήρχε κάποιος συγκεκριμένος λόγος που επέλεξες το νησί;
Η πρόσκληση στο Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού έγινε από τον πρόεδρό του κύριο Φίλιππο Πιέρρο, τον οποίο ευχαριστώ θερμά για την άψογη και άμεση συνεργασία που έχουμε, όπως και όλους τους ανθρώπους του Ιδρύματος που βοήθησαν σε όλα τα στάδια παραγωγής και στησίματος της έκθεσης. Η θετική απάντηση από την πλευρά μου ήρθε αυτόματα, καθώς γνώριζα το πόσο υποστηρικτικοί είναι ως χώρος και άνθρωποι στην διαφορετικότητα, την τέχνη και τον πολιτισμό. Το «νησί των καλλιτεχνών» είναι γνωστό άλλωστε για την πολυετή φιλότεχνη δραστηριοποίησή του και την πνευματικότητα που αναζητούν σε αυτό επισκέπτες και καλλιτέχνες.
Υπάρχει κάτι που θέλεις να προσθέσεις;
Σίγουρα θέλω να σε ευχαριστήσω για το βήμα που μου έδωσες, τη χαρά και την τιμή να είμαι στο ANTIVIRUS και να μοιραστώ κάποιες σκέψεις μου μαζί σου και με τους αναγνώστες μας. Σαν σκέψη θα ήθελα να μείνουμε στην ανάγκη να λέγονται και να γίνονται πράγματα που αφορούν στην ΛΟΑΤΚΙ+ πραγματικότητα, χωρίς ταμπού και φόβο, ιδιαίτερα με την άνοδο της ακροδεξιάς, των γενοκτονιών, της παγκόσμιας ανθρωπιστικής κρίσης και της παραγκώνισης του διεθνούς δικαίου. Δεν υπάρχουν δεδομένα και πρέπει διαρκώς να παλεύουμε γι’ αυτά στο πεδίο.
