Για τις κοινωνικές προκαταλήψεις αλλά και την αγάπη που μοιραζόμαστε.
Ο Όουιν και ο Ζεμπ ερωτεύονται, παντρεύονται και κάποια στιγμή παίρνουν τη δύσκολη απόφαση να αποκτήσουν ένα παιδί. Μέσα σε έναν κόσμο έντονων προκαταλήψεων αποφασίζουν να πάρουν τον δύσκολο δρόμο της τεκνοθεσίας. Εκεί συναντούν την Μπεθ, την κοινωνική λειτουργό που αναλαμβάνει την αξιολόγησή τους. Και κάπως έτσι οι τρεις επικοινωνούν, συνδέονται, συγκρούονται.
Αυτή είναι πάνω – κάτω η ιστορία της “Αναπαραγωγής“, η οποία παρουσιάζεται στο Studio Μαυρομιχάλη σε κείμενο του Barry McStay. Η σκηνοθεσία είναι του Μενέλαου Καραντζά ενώ τους ρόλους υποδύονται οι: Γιώργος Κοσκορέλος (Ζεμπ), Δημήτρης Τσιγκριμάνης (Όουιν) και Χαρά Φιούρη (Μπεθ).
Εμείς συναντήσουμε τους συντελεστές της παράστασης για μια ενδιαφέρουσα κουβέντα με φόντο τις ανθρώπινες σχέσεις και τα δύσκολα μονοπάτια της (ΛΟΑΤΚ+) γονεϊκότητας.
Μενέλαος Καραντζάς – σκηνοθέτης
Τι σε έκανε να επιλέξεις αυτό το έργο;
Η ιστορία που λέει το έργο, το θέμα του και η ποιότητα της θεατρικής γραφής ήταν οι λόγοι για τους οποίους επέλεξα να μεταφράσω και να σκηνοθετήσω την «Αναπαραγωγή» του Barry McStay. Προσπαθώ να διατηρώ στενή επαφή με τη σύγχρονη δραματουργία που γράφεται στην αγγλική γλώσσα και ιδιαίτερα με τα καινούρια έργα που ανεβαίνουν στο Λονδίνο και τη Νέα Υόρκη. Όταν, είτε από κριτικές στον τύπο είτε από συστάσεις φίλων που ζουν στις πόλεις αυτές, εντοπίσω κάποιο έργο που αντιλαμβάνομαι ότι διαπραγματεύεται κάποιο από τα θέματα που απασχολούν κι εμένα ή έχει πρωτότυπη ιστορία ή είναι υψηλής ποιότητας θέατρο, προσπαθώ να το βρω, να το διαβάσω και στη συνέχεια να κινήσω τη διαδικασία για την παρουσίασή του στην Ελλάδα. Διάβασα την «Αναπαραγωγή» τον Απρίλιο του 2024, όταν μόλις είχε ανέβει για δεύτερη φορά στο Λονδίνο και πριν τελειώσω την πρώτη ανάγνωση ήξερα ότι αυτό θα είναι ένα έργο για το οποίο θα κάνω ό,τι χρειαστεί ώστε να το παρουσιάσω στο κοινό στην ελληνική γλώσσα. Πίστεψα αμέσως ότι, την επίδραση που είχαν στο δικό μου συναίσθημα ο τρόπος που χειρίζεται ο συγγραφέας το θέμα της υιοθεσίας από ένα γκέι ζευγάρι και η εξέλιξη της ιστορίας που έχει γράψει, θα την νιώσουν και οι θεατές της παράστασης που θα φτιάξω και με αυτή την πίστη στο μυαλό μου οργάνωσα την παράσταση και όλη την παραγωγή.
Κατά τη μετάφραση/σκηνοθεσία, υπήρχε κάποιο στοιχείο που θέλησες να τονίσεις περισσότερο;
Χαίρομαι που συνδέεις τις δύο λέξεις, γιατί όταν περνά κανείς από τις δύο διαδικασίες, αρχικά της μετάφρασης και στη συνέχεια της σκηνοθεσίας, τα όρια γίνονται δυσδιάκριτα και, τουλάχιστον στο δικό μου τρόπο δουλειάς, η μία διαδικασία επηρεάζει άμεσα την άλλη. Το στοιχείο που ήθελα να τονίσω περισσότερο, τόσο όταν εργαζόμουν μόνος στον υπολογιστή μου όσο και όταν άρχισαν οι πρόβες με τους ηθοποιούς, ήταν οι σχέσεις των προσώπων μεταξύ τους: η σχέση του ζευγαριού, του Ζεμπ και του Όουιν, που έχει παρελθόν κάποιων χρόνων, καθώς και η σχέση των δύο με τη Μπεθ, την κοινωνική λειτουργό, που χτίζεται όσο εξελίσσεται η ιστορία μέσα στο έργο. Διερευνώντας τις σχέσεις ανακαλύψαμε στη διάρκεια των προβών ότι τα θέματα του έργου είναι περισσότερα από όσα φαίνονται κατά την πρώτη προσέγγισή του και αφορούν την έννοια και τη μορφή της σύγχρονης οικογένειας και τελικά την ίδια την αγάπη.
Κάτι που μου έκανε εντύπωση στην παράσταση ήταν η ισορροπία ανάμεσα στο χιούμορ και τη συγκίνηση. Πόσο εύκολο ήταν να επιτευχθεί αυτό;
Δεν ξέρω πόσο εύκολο ήταν να επιτευχθεί αυτή η ισορροπία, μπορώ, όμως, να αναγνωρίσω τα στοιχεία που την έκαναν να επιτευχθεί: κατ’ αρχάς είναι ο λόγος του συγγραφέα και το ύφος της γραφής που συμπαρέσυραν και τη μετάφραση και κατόπιν, οι ερμηνείες των ηθοποιών, που έκαναν εξαιρετικά λεπτομερή δουλειά με το υλικό που είχαν στα χέρια τους, το κειμενικό υλικό και το υλικό των αυτοσχεδιασμών και των προβών. Το να μπορέσουμε να μετακινήσουμε συναισθηματικά το κοινό άλλοτε με το χιούμορ και άλλοτε με τη συγκίνηση ήταν ζητούμενο της σκηνοθεσίας και χαίρομαι ιδιαίτερα που αναγνωρίζεις ότι αυτό πετυχαίνεται στην παράσταση και μάλιστα σε ισορροπημένες δόσεις.
Σε μια περίοδο παραπληροφόρησης γύρω από τις ΛΟΑΤΚΙ+ οικογένειες, ένα έργο όπως η «Αναπαραγωγή» μπορεί να συμβάλλει στην καταπολέμηση των κοινωνικών προκαταλήψεων;
Ελπίζω πως ναι, αν και δεν είμαι σίγουρος πόσο γρήγορα μπορεί να γίνει αυτό. Η δική μου πρόθεση, πάντως, είναι να αποτελέσουν το έργο και η παράσταση ερεθίσματα για προβληματισμό και συζήτηση ανάμεσα στους θεατές μας και χαίρομαι που ως τώρα τα σχόλια του κοινού που έχει παρακολουθήσει την παράσταση είναι τέτοιου τύπου. Το θέατρο, και ειδικά στη συνθήκη μίας παράστασης «μικρής κλίμακας», παίζει τον κοινωνικό του ρόλο μέσω της ήπιας και ήρεμης διάχυσης ιδεών και θέσεων, χωρίς να καταγγέλλει μεγαλόφωνα ή να καλεί σε μαχητικές αντιδράσεις. Αν ο κάθε θεατής που παρακολουθεί την «Αναπαραγωγή», μετακινηθεί όσον αφορά τις απόψεις και τα συναισθήματα που έχει για τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα, τις ΛΟΑΤΚΙ+ οικογένειες και την υιοθεσία από ομόφυλα ζευγάρια, έστω και λίγο προς την κατεύθυνση της κατανόησης και της απόρριψης μιας αρνητικής στάσης, η παράσταση θα είναι εξαιρετικά επιτυχημένη για τα δικά μου μέτρα. Ελπίζω ότι οι μικρές αλλαγές σε πολλά μυαλά και πολλές καρδιές έχουν τη δυναμική να οδηγήσουν μακροπρόθεσμα στο στόχο της καταπολέμησης και ίσως ακόμη και της εξαφάνισης των κοινωνικών προκαταλήψεων.
Γιώργος Κοσκορέλος, Δημήτρης Τσιγκριμάνης & Χαρά Φιούρη
Τι θα ήθελες να γνωρίζουμε για σένα;
Γιώργος Κοσκορέλλος: Ότι μου δημιουργούν κάποια αμηχανία τέτοιου τύπου ερωτήσεις! Για την παράσταση θα τα πω καλύτερα.
Γιώργος Κοσκορέλλος
Δημήτρης Τσιγκριμάνης: Γεννήθηκα στον Πειραιά. Έχω ρίζες από τον Πόρο και πλέον μένω στην Αθήνα με τον γάτο μου, τον Μπίλη. Σπούδασα μάρκετινγκ στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, υποκριτική στο Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν και τώρα σπουδάζω πάλι γραφιστική. Σπούδασα δηλαδή όλα μου τα απωθημένα. Είναι σημαντικό να μην αφήνουμε απωθημένα σε αυτή τη ζωή. Επίσης έχω συνδρομή σε τρεις πλατφόρμες γιατί έχω τρέλα με τις σειρές.
Χαρά Φιούρη: Εύχομαι σε μια εποχή που όχι μόνο η τέχνη αλλά η ποιότητα ζωής μας περνάνε κρίση, να έχω την τύχη και την ευκαιρία να μοιράζομαι όμορφες ιστορίες τόσο με τους ανθρώπους που έρχονται να τις παρακολουθήσουν, όσο και με τους ανθρώπους που τις αφηγούμαστε μαζί.
Πες μας λίγα λόγια για τον ρόλο σου. Ποιος είναι και πώς τον προσέγγισες;
Γιώργος Κοσκορέλλος: Εγώ υποδύομαι τον Ζεμπ, τον έναν απ’ τους δύο συντρόφους που στο έργο μας προσπαθούν να υιοθετήσουν παιδί. Για τον ίδιο δεν ήταν αυτό που πάντα ονειρευόταν και έχει μάλλον αρκετές ανασφάλειες ως προς τη διαδικασία, τις οποίες σταδιακά ξεπερνάει, κυρίως μέσα απ’ το φίλτρο της σχέσης του με τον σύντροφό του. Η προσέγγιση που τελικά ακολουθήθηκε στην συγκεκριμένη δουλειά είναι προϊόν συνεργατικής διαδικασίας. Και οι τρεις μετέχοντες ηθοποιοί όπως και ο σκηνοθέτης μας αφιερώσαμε μαζί πολύ χρόνο ώστε να συνδιαμορφωθούν οι συνθήκες, οι κατευθύνσεις και οι προθέσεις τόσο των επί μέρους ρόλων, όσο και της παράστασής μας συνολικά.
Δημήτρης Τσιγκριμάνης: Εγώ υποδύομαι τον Όουιν ο οποίος είναι ζευγάρι με τον Ζεμπ και προσπαθούν να υιοθετήσουν παιδί. Παρά το γεγονός ότι η ιστορία διαδραματίζεται στην Αγγλία, οι προσδοκίες και τα εμπόδια που αντιμετωπίζει ένα ζευγάρι στη διαδικασία της υιοθεσίας είναι παντού τα ίδια. Στην Ελλάδα λίγο χειρότερα. Ο Όουιν παρουσιάζεται ως ο “κομφορμιστής” της υπόθεσης, που πιστεύει σε ένα μονογαμικό μοντέλο σχέσης και φαινομενικά πιο αποφασισμένος για την υιοθεσία. Κάποιος θα έλεγε πως είναι “το καλό παράδειγμα” σε σύγκριση με τον σύντροφό του. Παρ’ όλα αυτά δε συμφωνώ με τα “καλά” και “κακά” παραδείγματα. Πιστεύω μόνο στη διαφορετική οπτική μέσα από την οποία αντιμετωπίζουμε τη ζωή.
Δημήτρης Τσιγκριμάνης
Χαρά Φιούρη: Η Μπεθ είναι η κοινωνική λειτουργός που μπαίνει στην ζωή του ζευγαριού για να τους καθοδηγήσει βήμα βήμα στα στάδια που πρέπει να περάσουν για να αποκτήσουν ένα παιδί. Είναι αυτή που θα πρέπει να σχηματίσει μια συνολική εικόνα για την “καταλληλότητα” τους, θέτοντας πολύ προσωπικές ερωτήσεις. Ερωτήσεις που ίσως να μην πιστεύαμε ότι χρειάζεται να απαντηθούν για να αποκτήσει κανείς οικογένεια. Κάναμε λοιπόν μια μεγάλη έρευνα τόσο σε σχέση με την ίδια τη φύση του επαγγέλματος, όσο και με το πως υπάρχουν οι κοινωνικοί λειτουργοί σε σχέση με τους εκάστοτε υποψήφιους γονείς, κι έτσι φτάσαμε στην Μπεθ η οποία θα εμπλακεί ίσως λίγο πιο ανατρεπτικά με το συγκεκριμένο υποψήφιο ζευγάρι.
Το έργο καταπιάνεται με τη δημιουργία οικογένειας και τις -πολλές φορές άδικες και σκληρές – διαδικασίες που περνούν τα ομόφυλα ζευγάρια, προκειμένου να την αποκτήσουν. Υπάρχει, ωστόσο, κάποιο μήνυμα που θέλει να περάσει; Αν ναι, ποιο είναι – κατά τη γνώμη σου – αυτό;
Γιώργος Κοσκορέλλος: Μέρος του μηνύματος περιέχεται στην ίδια την ερώτηση, το ότι είναι άδικες και σκληρές αυτές οι διαδικασίες. Και θα το διευρύνω λίγο, αν έρθουμε στη χώρα μας (γιατί το έργο διαδραματίζεται στο Λονδίνο), οι διαδικασίες αυτές είναι μάλλον άδικες και σκληρές και για ετερόφυλα ζευγάρια. Εδώ, δυστυχώς, πρέπει ακόμα να γίνουν πολλά βήματα ως προς το θεσμό της υιοθεσίας. Και αν η υιοθεσία είναι το ένα, νομίζω πως το δεύτερο σημαντικό σκέλος του μηνύματος του έργου είναι οι μορφές οικογένειας – εδώ και αν πρέπει να γίνουν βήματα!
Δημήτρης Τσιγκριμάνης: Νομίζω πως το έργο – αν και εστιάζει στην προσπάθεια ενός ομόφυλου ζευγαριού – επισημαίνει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν όλα τα ζευγάρια στη διαδικασία υιοθεσίας. Δυστυχώς, τα γραφειοκρατικά θέματα που πρέπει να ξεπεραστούν είναι τεράστια με αποτέλεσμα ένα ταίριασμα του υποψήφιου ζευγαριού με κάποιο παιδί να είναι εξαιρετικά χρονοβόρο και η διαδικασία εξαιρετικά προβληματική. Ωστόσο, μέσα από τη διαδικασία που παρακολουθούμε θεατρικά, βλέπουμε και την πορεία του ίδιου του ζευγαριού, τις ανασφάλειες που προκύπτουν, την αναμέτρηση με τα προσωπικά εμπόδια του καθένα.
Χαρά Φιούρη: Νομίζω πως η ερώτηση από μόνη της τα είπε όλα! Αυτό που θα προσθέσω και με συγκινεί προσωπικά, είναι πως οι οικογένειες “βγαίνουν” σε πολλά διαφορετικά σχήματα, μεγέθη και χρώματα. Το μόνο αυτονόητο θα έπρεπε να είναι η αγάπη, η φροντίδα, ο σεβασμός και η πρόθεση να ακούμε.
Χαρά Φιούρη
Υπάρχει μια σκηνή ή στιγμή μέσα στην παράσταση που σε συγκίνησε ιδιαίτερα ή άλλαξε τον τρόπο που βλέπεις το έργο;
Γιώργος Κοσκορέλλος: Δεν υπάρχει συγκεκριμένη σκηνή που να ξεχώρισα κατ’ αυτήν την έννοια, όχι, μιας και είναι ένα έργο που στο σύνολό του καταπιάνεται με θέματα που με αφορούν και με βρίσκουν σύμφωνο. Οπότε με ικανοποιεί γενικά που συμμετέχω σε αυτήν την δουλειά.
Δημήτρης Τσιγκριμάνης: Υπάρχει μια σκηνή μέσα στο έργο όπου η κοινωνική λειτουργός παίρνει συνέντευξη από τους υποψήφιους γονείς και τους ρωτάει πράγματα σχετικά με τη σεξουαλική τους ζωή. Οι ερωτήσεις αγγίζουν τα όρια της γελοιότητας και – αν και είναι μια ευχάριστη και κωμική σκηνή – σε δεύτερη ανάλυση σε κάνει να σκεφτείς: “Ποια είναι στ’ αλήθεια τα κριτήρια που καθιστούν κάποιον “κατάλληλο γονέα” ; Τι είδους ερωτήσεις θα το εξασφάλιζαν αυτό; Η αξιολόγηση είναι η ίδια ανάμεσα σε ένα ετερόφυλο και σε ένα ομόφυλο ζευγάρι; Και αν όχι, γιατί όχι;”. Φυσικά ένα θεατρικό έργο δε θα δώσει τις απαντήσεις, αλλά είναι σημαντικό έστω να τεθούν τα ερωτήματα. Και αυτό προσπαθούμε.
Χαρά Φιούρη: Φυσικά και υπάρχει και μάλιστα όχι μόνο μια, όμως αν την αποκαλύψω θα προδώσω πολλά για την ιστορία, γι’ αυτό θα πω πως αυτό που με συγκίνησε περισσότερο στο έργο είναι κάτι που προσπαθώ να θυμάμαι και στη ζωή μου. Να είμαι ανοιχτή στις αλλαγές που μπορεί να φέρουν άλλοι άνθρωποι, αλλά και σε αποφάσεις που εγώ η ίδια μπορεί να μην πίστευα ότι θα πάρω. Υπάρχουν πάντα περισσότερες επιλογές από αυτές που φανταζόμαστε.
Πληροφορίες
Ημερομηνίες: Από τη Δευτέρα 12 Ιανουαρίου 2026, κάθε Δευτέρα & Τρίτη
Ώρα: 21:00
Διάρκεια: 80 λεπτά
Χώρος: STUDIO ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗ – Μαυρομιχάλη 134, Αθήνα, 11472 – τηλ. 2106453330
φωτογραφίες: Πάτροκλος Σκαφίδας
