Το καλοκαίρι, στο μικρό παραθαλάσσιο χωριό της Ερεσού, δημιουργήθηκε «ένας κύκλος θηλυκοτήτων, κουήρ και τρανς ατόμων» με έναν κοινό στόχο: την ανατροπή της ακαδημαϊκής αυθεντίας και τον τρόπο που (ανα) παράγεται η γνώση εντός ιδρυμάτων.
Συζητήσεις, performances, αλλά και μια διαθεματική πορεία για την Παλαιστίνη, ήταν μόνο μερικά από όσα συνέβησαν στην Ερεσό φέτος τον Ιούνιο στο πλαίσιο του Theros Academy.
Το Theros Academy είναι μια από τις βασικές δραστηριότητες της ομάδας «Θ.έρως Τρανσφεμινιστικό Εργαστήριο», η οποία δημιουργήθηκε, όπως μου λέει το Μυρτώ, εκ των διοργανωτών, «για να καλύψουμε τις ανάγκες των τρανς* και λεσβιών* στον τομέα της έρευνας, της συγγραφής, της τέχνης, της μουσικής, του κινηματογράφου και της φωτογραφίας».
Σε μια περίοδο όπου τα τρανς άτομα δαιμονοποιούνται, στοχοποιούνται και διώκονται σε πολλά μέρη του κόσμου, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, το Μυρτώ επισημαίνει ότι «αυτοπροσδιοριζόμαστε περήφανα ως τέρατα».
Το έναυσμα, λοιπόν, πίσω από την ονομασία της ομάδας είναι ότι «μία από τις πρώτες καταγεγραμμένες αρνήσεις στην ελληνική μυθολογία είναι η ιστορία της νύμφης Θηρώ (Thero), που είναι γνωστή ως η νύμφη που είπε “ΟΧ”» στις εντολές των θεών και ως τιμωρία, το όνομά της κατέληξε να σημαίνει “άγρια” ή “θηριώδης”.
«Όπως η Θηρώ, είμαστε τα άγρια τρανσφεμινιστικά θηρία που ήρθαμε για να διεκδικήσουμε τις ιστορίες μας», συμπληρώνει το Μυρτώ.
Η επιλογή της Ερεσού ως τόπου φιλοξενίας
«Για εμάς η Ερεσός είναι ο ιδανικός τόπος αναβίωσης μιας Ακαδημίας στα χνάρια της Σαπφούς: ενός κύκλου θηλυκοτήτων, κουήρ και τρανς ατόμων με διανοητικούς, πνευματικούς και τελετουργικούς δεσμούς. Η έννοια της τελετουργίας είναι πολύ σημαντικό στοιχείο για εμάς και θέλαμε θεωρίες χωρίς καρέκλες, με πολύ ήλιο, αλμυρό νερό και τα σώματά μας ξαπλωμένα στην άμμο. Θέλαμε όχι μόνο να σκεφτούμε μαζί, αλλά και να χορέψουμε, να κολυμπήσουμε, και να βρεθούμε σε ένα τόπο που θα μας επιτρέψει έστω και για λίγο να γελάσουμε ενάντια στην τρανσφοβία, τις γενοκτονίες, και στην ραγδαία αύξηση του φασισμού. Στο Θέρως εξάλλου πιστεύουμε ότι η μόνη εκδίκηση, είναι η ευτυχία μας. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ακαδημία είχε ως βασική μεθοδολογία το να προσέχουμε η μία το άλλο, για να γίνουμε επικίνδυνα μαζί (takecareofeachother,sowecanbedangeroustogether)», διηγείται το Μυρτώ.
Ένα από τα κύρια θέματα, με τα οποία ασχολείται το Θέρως, είναι το πεδίο των τρανς σπουδών στην Ελλάδα. Ένα πεδίο που το ελληνικό πανεπιστήμιο έχει στοχοποιήσει και βάλει στο περιθώριο επανειλημμένα.
«Στο Theros’ Academy είχαμε μαζί μας την Susan Stryker, την ακτιβίστρια και ιστορικό που ξεκίνησε τις τρανς σπουδές στην Αμερική. Μπορεί να μην καταφέραμε να ξεκινήσουμε τις τρανς σπουδές εντός των ελληνικών ακαδημαϊκών ιδρυμάτων αλλά έχουμε την στήριξη και τη συνεργασία τηςSusanStryker, τουGLBTHistoricalSocietyτου Σαν Φρανσίσκο, και τουTransgenderEducationalNetwork:TheoryinActionforCreativity,Liberation,Empowerment,andServiceτου Πανεπιστημίου του Berkeley. Με λίγα λόγια να πούμε ένα μεγάλο ευχαριστώ στον συντηρητισμό και την γενικευμένη τρανσφοβία των ελληνικών ιδρυμάτων, μιας και μας άνοιξαν την πόρτα για να ονειρευτούμε συνεργασίες με τα μεγαλύτερα κέντρα τρανς σπουδών στον κόσμο».
Αν και ορισμένες κοινωνικές και πολιτικές επιστημόνισσες δουλεύουν με τις τρανς σπουδές εντός των ιδρυμάτων εδώ και χρόνια, όπως επισημαίνει και το Μυρτώ, «τα ελληνικά πανεπιστήμια είναι από αδιάφορα έως εχθρικά». Πόσο μάλλον σε μια περίοδο, όπου οι TERF φωνές ολοένα και αυξάνονται, λαμβάνοντας περισσότερο χώρο στο πανεπιστήμιο, αλλά και εκτός αυτού.
Η ομάδα του Theros θεωρεί τις TERF «συνένοχες στην ανάδυση του νεοφασισμού».
«Όμως έχουμε σταματήσει πια να παράγουμε γνώση αντιδραστικά σε τέτοιες φωνές και προτιμούμε να επικεντρωθούμε στην παραγωγή τέχνης, μουσικής, γνώσης από, για, και προς τρανς άτομα, τρανσφεμινίστριες και τρανσφεμινιστά, allies και lovers. Σε όσα κάνουμε βάζουμε στο κέντρο τα τρανς άτομα αλλά οι χώροι που δημιουργούμε δεν βασίζονται στις πολιτικές αποκλεισμού. Είμαστεtrans–centredallgenderχώρος», συμπληρώνει το Μυρτώ.
«Θέλουμε τρανς φαντασία χωρίς εξουσία»
Η ομάδα δεν θέλει η γνώση να είναι μόνο «κλεισμένη» μέσα σε στενά ακαδημαϊκά πλαίσια, καθώς, όπως μου λέει και το Μυρτώ, «τονα ζεις τη ζωή σου έξω από το δίπολο του φύλου, σημαίνει και την κατάρριψη των στεγανών και της αυθεντίας της πατριαρχικής ακαδημίας. Δεν χρειαζόμαστε άλλους πατέρες των επιστημών ούτε θέλουμε να γίνουμε μητέρες του τρανσφεμινισμού. Θέλουμε τρανς φαντασία χωρίς εξουσία. Μας ενδιαφέρει η γνώση που παράγεται όταν τα σώματα μας βρίσκονται μαζί και διεκδικούν στο δημόσιο χώρο, η γραφή που βγαίνει από τα βιβλία και αποτυπώνεται ως σλόγκαν στους τοίχους. Η έρευνα για εμάς είναι μια συνεχιζόμενη τελετουργία γνώσης, απόγνωσης, θυμού, ζεστασιάς, φροντίδας, γραφής και ανάγνωσης».
«Queer as in free Palestine!»
Κατά τη διάρκεια του Theros Academy, πραγματοποιήθηκε και μια πορεία «Queers for Palestine» αναδεικνύοντας τις κοινές γραμμές των διαθεματικών κουήρ, αντιφασιστικών και αντιπολεμικών μας αγώνων. Λίγους μήνες μετά την πορεία, μαθαίνουμε ότι Ισραηλινή τουρίστρια καταθέτει αγωγή σε βάρος κουήρ μαγαζιού στην Ερεσό, το Ohana Saloon, λόγω ενός σήματος που έγραφε «Zionists Not Welcome» (οι σιωνιστές δεν είναι ευπρόσδεκτοι). Στο άκουσμα αυτής της είδησης, η παρακάτω δήλωση έχει, λοιπόν, ακόμα μεγαλύτερη σημασία:
«Για εμάς η λευτεριά της επιθυμίας, της ταυτότητας φύλου, η λευτεριά από το ετερο-καπιταλιστικό σύστημα και την πατριαρχία, είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την λευτεριά της Παλαιστίνης, με αγώνες ενάντια στα σύνορα, και με αυτόχθονες διεκδικήσεις γης. Ως τρανς και κουήρ άτομα δεν θέλουμε να αφήσουμε καμιά φασιστική και γενοκτονική κυβέρνηση να μιλάει στο όνομα μας, να μας εργαλειοποιεί και να ξεπλένει τα εγκλήματα της σε ροζ πλυντήρια.QueerasinfreePalestine!», μου αναφέρει το Μυρτώ για την πορεία.
Στο πλαίσιο αυτό των κοινών συμμαχιών και αγώνων, η ομάδα δεν ξεχνά το αντί-μεταναστευτικό παρελθόν και παρόν της Λέσβου, το οποίο καθορίστηκε από τις θανατοπολιτικές των pushbacks και τον ρατσιστικό εγκλεισμό.
«Στα πλαίσια της Ακαδημίας αναγνωρίζουμε την Λέσβο επίσης ως έναν συνοριότοπο. Μπορεί η Ερεσός να είναι μια μικρή λεσβιακή όαση, αλλά δεν ξεχνάμε τα εγκλήματα που γίνονται την ίδια στιγμή στην άλλη πλευρά του νησιού, τα βίαια pushbacks, των εγκλεισμό των προσφύγων, την ποινικοποίηση της αλληλεγγύης, τις ζωές που χάθηκαν στο Αιγαίο. Έτσι στην Ακαδημία καλέσαμε τη συλλογικότητα των ΛΟΑΤΚΙ+ προσφύγων στο νησί, και μάθαμε από τις δικές τους ιστορίες τι σημαίνει να είσαι τρανς και λεσβία μέσα στα στρατόπεδα συγκέντρωσης της Ευρώπης φρούριο. Καλέσαμε τρανς σκηνοθέτες από την Παλαιστίνη για να μάθουμε από αυτούς τι σημαίνει κουήρ και τρανς αλληλεγγύη, ποιες αναπαραστάσεις είναι προβληματικές ακόμα και εάν εμπίπτουν σε ένα ευρύτερο πλαίσιο στήριξης, και να δούμε τον πλούτο των κουήρ και τρανς Παλαιστινιακών ταυτοτήτων. Με αυτή την έννοια θα λέγαμε ότι υπήρξε μία μεσογειακή τρανς αλληλεγγύη, ενάντια στα σύνορα και τη γενοκτονία. Από εκεί και πέρα ήταν πολύ εύκολο να ανταποκριθούμε στο παγκόσμιο κάλεσμα για τον μήνα υπερηφάνειας No Pride In Genocide», μου λέει συγκεκριμένα το Μυρτώ.
ΤοTherosAcademy2026 ήταν μόνο η αρχή
To Theros Academy ετοιμάζει ήδη το πρόγραμμά του για το 2027, με σχήματα «τα οποία ανατρέπουν τελείως την ακαδημαϊκή αυθεντία και τους τρόπους που παράγεται και μοιράζεται η γνώση εντός ιδρυμάτων».
Ένα από τα σχέδια της ομάδας είναι «η δημιουργία ενός μουσικού άλμπουμ με Τρανσφεμινιστικές Ωδές εμπνευσμένες από τη λυρική ποίηση της Σαπφούς. Όπως λέει το Μυρτώ, «αν και οι ωδές της αρχαιότητας είχαν εγκωμιαστικό χαρακτήρα και τιμούσαν ηρωικές ή θεϊκές μορφές, δεν έχουμε ούτε ήρωες, ούτε θεούς, ούτε αφέντες να τιμήσουμε. Αλλά αυτό που έχουμε να τιμήσουμε είναι η ιστορία μας και τα τρανς υποκείμενα που άνοιξαν το δρόμο για εμάς, έχουμε να γιορτάσουμε τη φροντίδα και την αγάπη εντός της κοινότητας μας που μας έφερε εδώ».
Τέλη Οκτωβρίου, η ομάδα θα διοργανώσει, επίσης, το πρώτο Drag Kings School στην Αθήνα, «μία σπουδή στην ελληνική, βαλκανική και μεσογειακή αρρενωπότητα».
Πράγματι, το Theros Academy ήταν μόνο η αρχή. Κι έτσι έκλεισε με την εξής πρόσκληση: «Είμαστε τα άγρια θηρία και ερχόμαστε με αγάπη και για την αγάπη. Θα έρθεις μαζί μας; Αφήνουμε την ίδια πρόσκληση σε όποιο άτομο διαβάζει αυτό το κείμενο και σκέφτεται ότι βρίσκει κομμάτια του εαυτού του σε αυτά που συζητήσαμε».
