Δυο γενιές γυναικών που βιώνουν τον σεξισμό και την πατριαρχία ανταμώνουν στην τελευταία ταινία του Αλέξη Αλεξίου και αγωνίζονται για να τον αντιμετωπίσουν, κάνοντας τη δική τους υπέρβαση στο επέκεινα της ελευθερίας.
Η Βαγγελιώ έχει ζήσει μια ζωή στη σκιά του κακοποιητικού συζύγου της. Εσώκλειστη στην απομόνωση της μεσοαστικής τους μονοκατοικίας, περιποιείται στα στερνά τον καθηλωμένο σε αμαξίδιο γέροντα από τον οποίο δεν έχει ακούσει ποτέ μια καλή κουβέντα και ούτε πρόκειται. Απόμακρα και με ενοχές για τους δυο γιούς της που υπέστησαν κι αυτοί την ίδια κουλτούρα αυταρχισμού, ο ένας μάλιστα εκφράζει ανοιχτά παράπονα για κακοποιητικά περιστατικά που βίωσε ο ίδιος σαν παιδί, αλλά απάντηση δεν υπάρχει πέρα από τη διάψευση και τη λήθη.
Όταν ο πατριάρχης πεθαίνει, η Βαγγελιώ δραπετεύει κάπου στη Βόρεια Εύβοια, με τη λαχτάρα να ζήσει για λίγο δίπλα στη θάλασσα που μια ζωή ονειρευόταν και έβλεπε μόνο στην TV μέσα από τις Ελληνικές ρομαντικές ταινίες – «Ένα πρωινό η Παναγιά μου…». Θα καταλύσει στα ενοικιαζόμενα δωμάτια του Αμερικάνου, ενός παρορμητικού και με βίαια ξεσπάσματα μαγαζάτορα, καμένου από τη ζωή στην ξενιτιά, το αλκοόλ και, κατά τη δική του άποψη, τις γυναίκες. Για την σύζυγό του δεν ξέρουμε πολλά, αλλά σίγουρα δεν πήγε καλά όλο αυτό. Κι έτσι τον Αμερικάνο κουβαλάει στην πλάτη της η εικοσιτριάχρονη κόρη του Βίκυ, που κάνει τα πάντα στην καθημερινότητα του ξενώνα και της ταβέρνας: Πλένει, καθαρίζει, μαγειρεύει, ψωνίζει, ψαρεύει -όταν δεν της έχει σπάσει τη βάρκα ο Αμερικάνος στην ήρεμη θάλασσα που χωρίζει τη Βόρεια Εύβοια από τη Στερεά Ελλάδα. Η Βίκυ έχει ένα «ελάττωμα»: Την ελκύουν οι γυναίκες, και δεν το διαπραγματεύεται. Παρά το σφικτό πλαίσιο της μικρής κοινωνίας, που γίνεται ακόμη πιο ασφυκτικό από το παρεάκι του πατέρα, στο οποίο ηγείται ο αρχιμπάτσος της περιοχής, ο (τυχαία άραγε;) κυρ Παντελής, η Βίκυ διεκδικεί το χώρο και την ταυτότητά της.
Τα ξεσπάσματα του Αμερικάνου είναι βίαια, εκδικητικά και ανεξέλεγκτα και ένα από αυτά (εντοπίζει μια γυναίκα στο δωμάτιο της Βίκυς) θα φέρει τις δυο γυναίκες κοντά, με επιφύλαξη στην αρχή, αλλά τα κοινά στοιχεία της διαδρομής τους βγαίνουν σταδιακά στην επιφάνεια και τις φέρνουν πιο κοντά. Η Βαγγελιώ βλέπει τη δική της σπαταλημένη ζωή και υπερασπίζεται τη Βίκυ που θέλει να τραβήξει ένα διαφορετικό δρόμο. Είναι όμως αυτό εφικτό στον «κωλόβαλτο» που ζει; σε μια γωνιά όπου η περιβαλλοντική καταστροφή συναγωνίζεται σε αρνητικό ρεκόρ την συντηρητική νοοτροπία της κλειστής κοινωνίας; Δυο κόσμοι αντιπαρατίθενται.
Το σενάριο που συνέγραψε ο σκηνοθέτης με την Αφροδίτη Νικολαΐδου υφαίνει με πειστικό τρόπο τους χαρακτήρες, συνδυάζοντας τη γεωγραφία του τόπου (ανεξέλεγκτη δόμηση, καταπατήσεις, πυρκαγιές και πλημμύρες) με την κοινωνική ματιά (μικροαστική νοοτροπία και μπόλικος σεξισμός).
Η σημειολογία των συγκρούσεων στέκεται στην απαξίωση και τις ακυρώσεις που έχουν κουβαλήσει διαχρονικά στις πλάτες τους οι γυναίκες της επαρχίας και ακόμα χειρότερα αν είναι λεσβίες. Τα μυστικά, τα απωθημένα, οι υπαινιγμοί, ο κορσές της αιώνιας θηλυκότητας, το «γυναικείο» ντύσιμο και look που θα τραβήξει τον «σωστό» άντρα που δεν έχει βρεθεί ακόμη, αλλά πού θα πάει; Γιατί η περιουσία πρέπει να περάσει σε αντρίκια χέρια βεβαίως. Κάπως έτσι αναπτύσσεται η αλληλεγγύη και εμπιστοσύνη ανάμεσα στις δυο γυναίκες, που προσπαθούν να (επανα)-αποκτήσουν τον έλεγχο στις ζωές τους.
Είναι μια μάχη άνιση. Οι βίαιες αντιπαραθέσεις της Βίκυς με τον Αμερικάνο αναπόφευκτα κλιμακώνονται με πλήρη ευθύνη του τελευταίου, Το ότι ο ίδιος έχει τυφλωθεί από τη ματσίλα και την μισαλλοδοξία δεν αποτελεί ελαφρυντικό, και κάπως έτσι η πλοκή περνάει από το κοινωνικό δράμα στο νεο-νουάρ, χωρίς να χάνει την ψυχοκοινωνική της διάσταση, καθώς παρακολουθούμε την τοπική κοινωνία δια χειρός και στόματος Παντελή να χρίζει τον εαυτό της τιμωρό, θυμίζοντας αληθινές ιστορίες αστυνομικών δελτίων που είχαν διαδραματιστεί πριν χρόνια σε διάφορες γωνιές της χώρας (και στην κοντινή Αμάρυνθο).
Ωστόσο, οι δημιουργοί δεν μένουν στις νουάρ αποχρώσεις, στο τρίτο και τελευταίο μέρος η ταινία εξελίσσεται σε ένα road movie με ποιητικά στοιχεία απολογισμού, αυτογνωσίας, λύτρωσης. Με το βραχώδες άγριο τοπίο να διαδέχεται τους κακάσχημους οικισμούς και τη θυμωμένη θάλασσα να προσφέρει την διαφυγή. Φλερτ με το υπερβατικό σινεμά στα καλύτερά του, βάλσαμο για μια δικαιοσύνη που είναι αναγκαία αλλά δεν είναι εφικτή.
Η Θάλασσα από γυαλί βάζει τη σύγχρονη Ελληνική κοινωνία μπροστά σε έναν σκληρό, αλλά όχι άδικο καθρέφτη. Με κορυφαίες ερμηνείες τόσο από την «παλαίμαχη» Ευαγγελία Ανδρεαδάκη, όσο και από την πρωτοεμφανιζόμενη στο σινεμά Χριστιάνα Ματέλσκα-Τόκα, με εξαιρετικούς δεύτερους ρόλους – μικρογραφία του Ελληνικού ματσο μικρόκοσμου και «φευγάτη» μουσική, έρχεται και μένει στο νου να μας θυμίζει όλα αυτά που πρέπει επιτακτικά να αλλάξουν για να ζούμε σε ασφαλείς χώρους όλες, όλοι και όλα.
INFO: Παγκόσμια πρεμιέρα στο φεστιβάλ Εδιμβούργου, avant-premiere στο 67ο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης και από 12 Νοέμβρη στα σινεμά.
