Με μια ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η «Μηδενική Ανοχή: Κίνηση Χειραφέτησης Αναπήρων» υπενθυμίζει τα έντεκα χρόνια από την κατάληψη στα Λεχαινά, «με στόχο την καταγραφή της ιδρυματική μισαναπηρικής βίας».
«Στις 4 Νοεμβρίου 2015, την ώρα που στην Αθήνα γινόταν το παναναπηρικό συλλαλητήριο, η ΜΗΔΕΝΙΚΗ ΑΝΟΧΗ κατέλαβε το πρώην ΚΕΠΕΠ στα Λεχαινά Ηλείας, ένα από τα δεκάδες κρατικά ιδρύματα που «φιλοξενούν» συνανάπηρούς μας, με στόχο την καταγραφή της ιδρυματικής μισαναπηρικής βίας και με σκοπό τη σταδιακή απελευθέρωσή τους και την έναρξη της πολυπόθητης αποϊδρυματοποίησης», επισημαίνει η ομάδα.
Ακολουθεί ολόκληρη η ανάρτηση της Μηδενικής Ανοχής:
4 Νοεμβρίου 2026 | Έντεκα χρόνια από την κατάληψη στα Λεχαινά.
Μέχρι να κλείσει και το τελευταίο ίδρυμα «προστασίας».
Στις 4 Νοεμβρίου 2015, την ώρα που στην Αθήνα γινόταν το παναναπηρικό συλλαλητήριο, η ΜΗΔΕΝΙΚΗ ΑΝΟΧΗ κατέλαβε το πρώην ΚΕΠΕΠ στα Λεχαινά Ηλείας, ένα από τα δεκάδες κρατικά ιδρύματα που «φιλοξενούν» συνανάπηρούς μας, με στόχο την καταγραφή της ιδρυματικής μισαναπηρικής βίας και με σκοπό τη σταδιακή απελευθέρωσή τους και την έναρξη της πολυπόθητης αποϊδρυματοποίησης.
Μείναμε εκεί τέσσερις μέρες και οι συνθήκες που αντικρίσαμε θα μας στοιχειώνουν για πάντα.
Άνθρωποι κλειδωμένοι σε δωμάτια, μέσα σε πραγματικά κλουβιά, δεμένοι με ιμάντες.
Χημική καθήλωση με δόσεις πάνω από τα επιτρεπτά όρια, «για το καλό τους».
Τους τάιζαν πάντα ξαπλωμένους, με αλεσμένη τροφή σε μπιμπερό. Ο χρόνος ταΐσματος ήταν 30 έως 45 δευτερόλεπτα ανά άτομο. Η προσωπική υγιεινή εξαντλούνταν στην αλλαγή πάνας αυστηρά ανά οκτάωρο. Η μυρωδιά του ιδρύματος ήταν μια μείξη ούρων, κοπράνων και χλωρίνης.
Η πολιτεία είχε προειδοποιηθεί ήδη από το 2012, όταν η Επιτροπή του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού κατονόμασε το συγκεκριμένο ίδρυμα και τις πρακτικές του, έπειτα από έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη. Το 2014 η Human Rights Watch επανήλθε στο ζήτημα με υπόμνημά της προς την Επιτροπή του ΟΗΕ κατά των Βασανιστηρίων.
Στο υπόμνημα αυτό η Human Rights Watch ζητούσε να ελεγχθεί πώς διερευνήθηκε το ναυάγιο στο Φαρμακονήσι και τι είχε κάνει η Ελλάδα για τα ανάπηρα άτομα που βασανίζονταν και υποβάλλονταν σε συστηματική καταστολή στα Λεχαινά. Για το «Φαρμακονήσι» υπήρξαν πρωτοσέλιδα, δημόσιες παρεμβάσεις, αλληλεγγύη στους επιζώντες.
Και σωστά.
Για τα Λεχαινά, εμείς θυμόμαστε πόσο λίγοι ενδιαφέρθηκαν, στα μέσα ενημέρωσης αλλά και στον αλληλέγγυο κόσμο.
Η πληροφορία ήταν εκεί, στο ίδιο κείμενο. Αυτό που έλειψε ήταν η ίδια προθυμία να αναγνωρίσουμε ως πολιτική υπόθεση τον εγκλεισμό των αναπήρων στα ιδρύματα.
Η μισαναπηρική αορατότητα μάς οδήγησε στην πόρτα του ιδρύματος.
Γι’ αυτό επιλέξαμε τα Λεχαινά ως σημείο αναφοράς. Εκεί θα κρινόταν στην πράξη αν η πολιτεία ήταν διατεθειμένη να εξασφαλίσει διαβίωση στην κοινότητα, υποστήριξη και λόγο στις αποφάσεις ακόμη και για εκείνα τα ανάπηρα πρόσωπα που επί χρόνια χαρακτήριζε «βαριά περιστατικά», ώστε να νομιμοποιεί τον αδιανόητο και διαρκή βασανισμό τους.
Εκεί κρίναμε και την ανυπαρξία των «αλληλέγγυων».
Κι ό,τι θα κατακτούσαμε εκεί έπρεπε να ισχύσει για όλα τα ιδρύματα: τα κρατικά, τα ιδιωτικά και τα εκκλησιαστικά. Για ανάπηρους και μη ανάπηρους.
Μέσα σε αυτά τα έντεκα χρόνια ταξιδέψαμε στα Λεχαινά περισσότερες από 42 φορές. Για αυτά τα ταξίδια δεν πήραμε ούτε ένα ευρώ κρατικής ή ευρωπαϊκής χρηματοδότησης. Επιστρέφαμε για να ασκήσουμε πίεση και να ανταμώσουμε με τους συνανάπηρούς μας που ζούσαν εκεί.
Το κορίτσι με τις αφέλειες
Η Έλλη ήταν δώδεκα χρονών όταν τη γνωρίσαμε. Την κρατούσαν φυλακισμένη σε ένα δωμάτιο που το έλεγαν «soft room». Μας έλεγαν πως ήταν επικίνδυνη για τον εαυτό της.
Στο διπλανό δωμάτιο, μέσα σε κλουβί, ζούσε η συνομήλικη φίλη της, η Μαρία. Όποτε η Έλλη έβγαινε από το «λευκό κελί» της, ζητούσε να είναι μαζί της. Τις μέρες της κατάληψης τα δυο κορίτσια βγήκαν στον ήλιο, έκαναν κούνια και γέλασαν με την ψυχή τους. Στην ανακοίνωσή μας γράψαμε ότι βγήκαν «με δική μας ευθύνη». Για να κάνουν κούνια δυο φίλες, κάποιος έπρεπε να αναλάβει την ευθύνη.
Εδώ βρίσκεται η σύγκρουσή μας με τις παγιωμένες αντιλήψεις που έχει ακόμη μεγάλο μέρος της κοινωνίας για την «προστασία» που προσφέρουν οι ιδρυματικές δομές.
Τα ιδρύματα δεν προσφέρουν την παραμικρή προστασία.
Αποτελούν νομιμοποιημένη τεχνική αποκλεισμού και μηχανισμό που απομακρύνει ανθρώπους (ανάπηρους και μη) από την κοινότητα, τους αφαιρεί τον έλεγχο της ζωής τους, τους υποβάλλει σε πειθάρχηση, απομόνωση και καθήλωση και τελικά τους οδηγεί σε έναν αργό ή και άμεσο θάνατο.
Αυτή η εξουσία μπορεί να περάσει ανέπαφη από ένα παλιό κτίριο σε ένα καινούργιο. Γι’ αυτό αναφέρουμε: «Τα ιδρύματα θα κλείσουν ΠΡΩΤΑ ως νοοτροπία και μετά ως κτηριακές εγκαταστάσεις».
Την πρώτη κιόλας μέρα της κατάληψης καταθέσαμε στην Εισαγγελία Αμαλιάδας μηνυτήρια αναφορά με σοβαρές κατηγορίες. Η μετέπειτα αρχειοθέτησή της μας γέμισε οργή.
Στις 6 Νοεμβρίου, μέσα από το ίδρυμα, ζητήσαμε να σταματήσει η καθήλωση και να εξετάσει ανεξάρτητη διεπιστημονική ομάδα τη χορήγηση ψυχοφαρμάκων. Στις 16 Νοεμβρίου παρουσιάσαμε στην ΕΣΗΕΑ το 17λεπτο ντοκουμέντο από το τετραήμερο της κατάληψης. Στις 25 Νοεμβρίου βρεθήκαμε απέναντι στον Γενικό Γραμματέα Πρόνοιας και ζητήσαμε λογοδοσία για τη γνωμοδότηση του 2008 που είχε ανοίξει τον δρόμο για την κατασκευή των κρεβατιών-κλουβιών. Στην ίδια συνάντηση χαρακτηρίσαμε τα Λεχαινά «σημείο αναφοράς» για την αλλαγή όλων των προνοιακών ιδρυμάτων της Ελλάδας. Ζητήσαμε χρονοδιάγραμμα και συμμετοχή των ίδιων των αναπήρων στον σχεδιασμό.
Τον Οκτώβριο του 2016 οι οργανώσεις DPAC και OCAP έφεραν τη διεκδίκηση έξω από την ελληνική πρεσβεία στο Λονδίνο και το ελληνικό προξενείο στο Τορόντο αντίστοιχα.
Η πολυεπίπεδη πίεση που ασκήθηκε έφερε αποτελέσματα και εξανάγκασε το πολιτικό προσωπικό να ανακοινώσει, στις 21 Δεκεμβρίου 2017, το πρώτο πρόγραμμα αποϊδρυματοποίησης στη χώρα μας. Το πρόγραμμα είχε συνολικό προϋπολογισμό 15 εκατομμυρίων ευρώ από εθνικούς πόρους και αφορούσε το Παράρτημα ΑμεΑ Λεχαινών του Κέντρου Κοινωνικής Πρόνοιας Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας, καθώς και τα παραρτήματα ΑμεΑ του Κέντρου Κοινωνικής Πρόνοιας Περιφέρειας Αττικής.
Για να φτάσουμε σε αυτή τη δέσμευση, είχαν αγωνιστεί εθελόντριες και εθελοντές, είχε δουλέψει η ομάδα παρέμβασης του Ινστιτούτου Υγείας του Παιδιού σε συνεργασία με την οργάνωση Lumos κι εμείς είχαμε πραγματοποιήσει την κατάληψη και είχαμε επιμείνει όταν τα Λεχαινά έπαψαν να αποτελούν πιασάρικη δημοσιογραφική είδηση.
Πόσες ελιές ακόμα θα φυτέψουμε μέχρι να υλοποιηθεί η αποϊδρυματοποίηση;
Υπάρχει ένα τελετουργικό που τηρούν όλα αυτά τα χρόνια οι εργαζόμενοι στα Λεχαινά. Μετά τον θάνατο κάθε ωφελούμενου φυτεύουν στον προαύλιο χώρο μια μικρή ελιά.
Θυμόμαστε τον Θοδωρή, τον Μιχάλη, τον Χρήστο, τον Βαγγέλη, τη Μαρία, την Έλλη, την Ανδριάνα και πολλά ακόμα ανάπηρα άτομα που δεν πρόλαβαν την αποϊδρυματοποίηση.
Τον Οκτώβριο του 2022 παραδόθηκαν οι πρώτες Στέγες Υποστηριζόμενης Διαβίωσης. Στις 4 Νοεμβρίου του ίδιου έτους συναντηθήκαμε με τους συνανάπηρούς μας που είχαν μετακομίσει.
Σήμερα, 4 Νοεμβρίου 2026, ελάχιστα ανάπηρα άτομα παραμένουν στο Παράρτημα Λεχαινών αναμένοντας τη μεταφορά τους.
Έντεκα χρόνια μετά, απαιτούμε δεσμευτικό σχέδιο εξόδου για καθέναν από τους συνανάπηρούς μας, με εξασφαλισμένη υποστήριξη για όσο τη χρειάζεται.
Όταν απομακρυνθεί και το τελευταίο άτομο από τα Λεχαινά, θα έχουμε κερδίσει κάτι για το οποίο παλεύουμε από το 2015. Η διεκδίκησή μας όμως θα εκπληρωθεί όταν κλείσουν ΟΛΑ τα ιδρύματα στη χώρα.
Γι’ αυτό καλούμε ανάπηρους και μη ανάπηρους να χτίσουμε μαζί ένα αντιμισαναπηρικό κίνημα για το οριστικό τέλος όλων των ιδρυμάτων «προστασίας».
Αποϊδρυματοποίηση ΤΩΡΑ!
ΜΗΔΕΝΙΚΗ ΑΝΟΧΗ
Κίνηση Χειραφέτησης Αναπήρων
ΥΓ. 1: Στους μη ανάπηρους συμπολίτες μας που είδαν στην αθώωση του πατέρα Αντωνίου για την υπόθεση της Πωγωνιανής και της Κόνιτσας δικαίωση της ίδιας της «Κιβωτού», θυμίζουμε: το δικαστήριο έκρινε συγκεκριμένες πράξεις συγκεκριμένων προσώπων. Η ιδρυματική συνθήκη δεν ήταν στο εδώλιο. Η αρμόδια Επιτροπή του ΟΗΕ, στην παράγραφο 6 των Κατευθυντήριων Γραμμών του 2022, καλεί τα κράτη να αναγνωρίσουν την ίδια την ιδρυματοποίηση ως μορφή βίας.
ΥΓ. 2: Αλγεινή εντύπωση μάς προκαλεί η δημόσια ανακοίνωση του ΣΚΛΕ για την προσφυγή του στην Εισαγγελία του Αρείου Πάγου. Ο ΣΚΛΕ διεκδικεί προστασία για κάθε παιδί, αλλά «ξεχνά» να κατονομάσει τα ανάπηρα παιδιά. Σ’ αυτή την παράλειψη βλέπουμε την εξιδανικευμένη κανονικότητα. Το μη ανάπηρο παιδί γίνεται το αυτονόητο μέτρο για όλα τα παιδιά. Σ’ αυτό το κλίμα ευδοκιμεί ο μισαναπηρισμός και ο εγκλεισμός ενός ανάπηρου παιδιού εξακολουθεί να γίνεται αντιληπτός ως «προστασία».
ΥΓ. 3: Σύντομα θα επιστρέψουμε στα Λεχαινά.
