Αφού έφυγαν από την Ουγκάντα λόγω ομοφοβικών επιθέσεων, λεσβίες μητέρες ήλπιζαν να βρουν ασφάλεια στην Κένυα. Αντί γι’ αυτό, πολλές λένε ότι τα παιδιά τους αντιμετωπίζουν στιγματισμό, εκφοβισμό και ψυχικά τραύματα μέσα στον προσφυγικό καταυλισμό.
Η 35χρονη Έστερ έφυγε από την Ουγκάντα και πήγε στην Κένυα, αφού επέζησε από εμπρηστική επίθεση στη συνοικία Νανσάνα της Καμπάλα. Η μοναδική της επιθυμία και ελπίδα ήταν να βρει ασφάλεια και μια ζωή χωρίς στιγματισμό για τον τρίχρονο γιο της.
«Οδηγοί boda-boda (μοτοσυκλέτες-ταξί) με κατηγόρησαν ότι εξασκούσα τον σατανισμό επειδή είμαι λεσβία», είπε η Έστερ στο Minority Africa. «Ήθελαν να με σκοτώσουν και ήθελαν να σκοτώσουν και το παιδί μου».
Με τη βοήθεια φίλων στο Ναϊρόμπι, πέρασε τα σύνορα και αργότερα καταγράφηκε από την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR), προτού μεταφερθεί στον Προσφυγικό Καταυλισμό Κακούμα, στη βορειοδυτική Κένυα.
Στο Ναϊρόμπι, η Έστερ γνώρισε τη Νελίμα, η οποία είχε επίσης φύγει από την Ουγκάντα λόγω της σεξουαλικότητάς της. Και οι δύο γυναίκες μεγάλωναν μικρά παιδιά, ενώ σύντομα συνειδητοποίησαν ότι η ζωή στον καταυλισμό απείχε πολύ από το ασφαλές καταφύγιο που είχαν φανταστεί.
«Ήλπιζα σε ένα περιβάλλον που θα μου εξασφάλιζε την ειρήνη και την ασφάλεια του γιου μου, αλλά δυστυχώς αντιμετωπίσαμε την απόρριψη και την ομοφοβία από τις οποίες προσπαθούσαμε να ξεφύγουμε», λέει η Νελίμα, μητέρα δύο αγοριών.
Ο Καταυλισμός Κακούμα φιλοξενεί περισσότερους από 200.000 αιτούντες άσυλο και πρόσφυγες, μεταξύ των οποίων εκατοντάδες ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα. Ωστόσο, η Διεθνής Αμνηστία έχει καταγράψει ακραίες διακρίσεις και περιστατικά βίας σε βάρος των ΛΟΑΤΚΙ+ φιλοξενούμενων, πολλοί από τους οποίους αντιμετωπίζουν κακοποίηση λόγω του σεξουαλικού προσανατολισμού, της ταυτότητας ή έκφρασης φύλου και των χαρακτηριστικών φύλου τους.
Το 2021, μάλιστα, μια ομοφοβική εμπρηστική επίθεση στο Μπλοκ 13, όπου φιλοξενούνται πολλοί κουήρ πρόσφυγες στον Κακούμα, είχε ως αποτέλεσμα να χάσει τη ζωή του ένα άτομο και να τραυματιστούν αρκετοί άλλοι.
Η Νελίμα έχει επιζήσει και η ίδια από παρόμοιες επιθέσεις: «Έμεινα στο νοσοκομείο για τρεις ημέρες και, όταν επέστρεψα, μπορούσα να δω το τραύμα στα μάτια του», θυμάται, περιγράφοντας τις επιπτώσεις που είχε η βία στην ψυχική υγεία του γιου της.
Τα παιδιά τόσο της Νελίμα όσο και της Έστερ έχουν υποστεί στιγματισμό στο σχολείο λόγω της σεξουαλικότητας των μητέρων τους, με αποτέλεσμα ο γιος της Έστερ τελικά να αρνείται να παρακολουθεί τα μαθήματα.
«Οι συμμαθητές του τον απέφευγαν στην τάξη. Τον κορόιδευαν και τον αποκαλούσαν με διάφορα προσβλητικά ονόματα, μέχρι που δεν άντεξε άλλο», λέει η Έστερ. «Αναγκάστηκα να τον πάω σε ένα καινούργιο σχολείο έξω από τον καταυλισμό και αυτό τού έδωσε ηρεμία και ανανέωσε την αυτοπεποίθησή του».
Ο γιος της Νελίμα από την άλλη, πάλευε με την κατάθλιψη επί τρία χρόνια, αφού υπέστη αδιάκοπο εκφοβισμό. «Έφτασε σε σημείο που δεν μπορούσε πλέον να αντέξει τον συνεχή εκφοβισμό. Ήθελε να φύγουμε από τον καταυλισμό, αλλά δεν είχα τα μέσα. Το 2023 εξαφανίστηκε από τον καταυλισμό για δύο εβδομάδες», εξομολογείται η ίδια.
Το 2024, η Νελίμα έφυγε από τον καταυλισμό σε μια απελπισμένη προσπάθεια να προστατεύσει την ψυχική ευημερία του γιου της. Νοίκιασε ένα μονόχωρο δωμάτιο στην πόλη Κακούμα, όμως τέσσερις μήνες αργότερα εκδιώχθηκε επειδή δεν μπορούσε να πληρώσει το ενοίκιο. «Δεν είχα άλλη επιλογή από το να επιστρέψω στον καταυλισμό, αλλά ο γιος μου εξακολουθεί να ζει με τον φόβο ότι θα δεχθεί επίθεση», δήλωσε στο Minority Africa.
Ο Πολ Κανιάμου, εκπρόσωπος των ΛΟΑΤΚΙ+ προσφύγων στον καταυλισμό Κακούμα, επισημαίνει ότι οι κουήρ γονείς έχουν εγκλωβιστεί σε έναν κύκλο τραύματος, ο οποίος επηρεάζει άμεσα την ασφάλεια και τη συναισθηματική σταθερότητα των παιδιών τους, αποδίδοντας μεγάλο μέρος της ευαλωτότητάς τους στους ανεπαρκείς μηχανισμούς προστασίας μέσα στον καταυλισμό.
«Τα παιδιά των κουήρ προσφύγων στιγματίζονται όχι εξαιτίας του ποιοι είναι, αλλά εξαιτίας του ποιοι είναι οι γονείς τους», εξηγεί ο Κανιάμου. «Αυτό δημιουργεί ένα διαγενεακό τραύμα από το οποίο είναι δύσκολο να ξεφύγουν».
Για μητέρες όπως η Έστερ και η Νελίμα, τα άτυπα κοινοτικά δίκτυα έχουν γίνει μια υπαρκτή αλλά εύθραυστη ασπίδα απέναντι στην ομοφοβία, το τραύμα και τον στιγματισμό. Μαζί με άλλες κουήρ μητέρες, έχουν δημιουργήσει διακριτικούς κύκλους υποστήριξης, συγκεντρώνοντας τους περιορισμένους πόρους τους για να αγοράζουν τρόφιμα και προσφέροντας η μία στην άλλη συναισθηματική στήριξη. «Για τα παιδιά μας, το δίκτυο υποστήριξης και οι στιγμές αλληλεγγύης είναι αυτά που τα βοηθούν να νιώθουν ότι τα αγαπούν και ότι είναι ασφαλή», επιβεβαίωσε η Έστερ.
Μέσα σε αυτή την αβεβαιότητα, μια νέα κυβερνητική πολιτική προσφέρει συγκρατημένη ελπίδα. Τον Μάρτιο του 2025, η κυβέρνηση της Κένυας παρουσίασε το «Shirika» (λέξη στα Σουαχίλι που σημαίνει “συνεργασία”), ένα σχέδιο για την ένταξη περισσότερων από 830.000 προσφύγων και αιτούντων άσυλο στην κοινωνία της Κένυας.
Η πρόταση προβλέπει πρόσβαση στη δημόσια εκπαίδευση, την υγειονομική περίθαλψη, την απασχόληση, τις τραπεζικές υπηρεσίες και τις επιχειρηματικές ευκαιρίες, καθώς και το δικαίωμα διαμονής εκτός των καθορισμένων προσφυγικών καταυλισμών.
Βάσει της πολιτικής αυτής, οι πρόσφυγες θα μπορούν να εγκαταλείπουν τους καταυλισμούς και να αναζητούν κατοικία σε περιοχές που θεωρούν ασφαλείς.
Για την Έστερ και τη Νελίμα, το σχέδιο ένταξης έχει ανανεώσει τις ελπίδες τους για ένα πιο σταθερό μέλλον πέρα από τον προσφυγικό καταυλισμό. «Οι ελπίδες μας να επανεγκατασταθούμε στην Ευρώπη λιγοστεύουν μέρα με τη μέρα. Το σχέδιο Shirika είναι τουλάχιστον μια επιλογή για όσους από εμάς δεν μπορούμε να επιστρέψουμε στις πατρίδες μας», δήλωσε η Έστερ.
Και η Νελίμα ελπίζει ότι το σχέδιο θα εξασφαλίσει όχι μόνο την ασφάλεια του γιου της, αλλά και το μέλλον του. «Το μόνο που θέλω είναι ένα περιβάλλον όπου ο γιος μου θα μπορεί να πηγαίνει στο σχολείο, να παίζει με τους φίλους του και απλώς να είναι παιδί, όπως όλα τα άλλα», κατέληξε η ίδια.
πληροφορίες: 76crimes.com
κεντρική φωτογραφία:Rex Opara illustration courtesy of Minority Africa)
