Κάθε φορά καταπιανόμαστε με ένα θέμα που μας απασχολεί, ζητώντας από διάφορες προσωπικότητες να μας γράψουν γι΄αυτό. Αυτή τη φορά έξι άτομα γράφουν για το πόσο αισιόδοξα αισθάνονται σε σχέση με τα ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιώματα στη χώρα μας.
Λουκάς Σταμέλλος
δημοσιογράφος, μέλος του omnia.tv
Δεν ξέρω αν αχνοφαίνεται κάτι θετικό για το 2026. Για οποιοδήποτε θέμα. Και για τα ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιώματα. Οι κρατικοί θεσμοί λειτουργούν υπό τη διαρκή και οργανωμένη επιρροή πολιτικών δυνάμεων που υποκινούν το μίσος. Η διακυβέρνηση είναι στα χέρια του πρώτου σχήματος μετά τη μεταπολίτευση το οποίο ενσωματώνει στο στελεχιακό του δυναμικό τόσα πολλά άτομα τόσο ακραίων θέσεων. Η αργοπορημένη νομοθετική ενσωμάτωση δικαιωμάτων – κερδισμένων στον υπόλοιπο κόσμο ήδη από την προηγούμενη δεκαετία – συνυπάρχει με τη λαίλαπα του (υπαρκτού και, πλέον, με κρατικούς και επιχειρηματικούς σπόνσορες) αντιγουοκισμού. Το ιδεολόγημα αυτό μεταδίδεται απ’ τα περισσότερα κανάλια επικοινωνίας και καταλήγει να παράγει περιστατικά βίας εναντίον εκείνων που δε συμμορφώνονται με τη φαντασίωση της «κανονικότητας». Το συνολικό μήνυμα: «εντάξει, παντρευτείτε, αλλά μη προκαλείτε». Η μερική αυτή αναγνώριση δικαιωμάτων χρησιμοποιείται σαν talking point για κυβερνητική προπαγάνδα. Στην πράξη, αντιμετωπίζεται σαν μεγάθυμη παραχώρηση σε μια «ιδιορρυθμία» που πρέπει επιτέλους να συμμορφωθεί, από ευγνωμοσύνη. Κι όταν ξεσπάει τρανσφοβική ή ομοφοβική επίθεση, η δημόσια συζήτηση γλιστρά ύπουλα (και μεθοδικά) από τον δράστη στο θύμα: «μήπως κουνιόταν», «πώς είναι έτσι», «πώς μίλησε», «μήπως υπερβάλλει». Δεν είμαι αισιόδοξος, γιατί η υπαρκτή κατάσταση για τα δικαιώματα, όλα τα δικαιώματα, είναι σκοτεινή. Η διάβρωση του πλαισίου είναι υπαρκτή, έχει έρθει ως αποτέλεσμα μακροχρόνιου ακροδεξιού λόμπιινγκ και συνεχίζεται. Δεν είμαι όμως και απαισιόδοξος. Γιατί το μέλλον γίνεται ό,τι εμείς φτιάχνουμε. Η ελπίδα δεν είναι συναίσθημα. Είναι δουλειά. Και πρέπει να την κάνουμε εμείς· οργανωμένα, θορυβωδώς, ανυποχώρητα.
Στέβη Κίτσου
δικηγόρος, υποψήφια Δρ. Παν/μιο Μάαστριχτ
Τα ΛΟΑΤΚΙ δικαιώματα δε μπορούν να ιδωθούν αποκομμένα από το σύνολο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ούτε από το κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο των υποκειμένων που (αξιώνουν να) τα απολαμβάνουν. Και, με αυτό το δεδομένο, δε μπορεί, παρά να πλήττονται στον πυρήνα τους από ένα ντόμινο γενικευμένης κρίσης και αμφισβήτησης θεμελιωδών δικαιωμάτων και δημοκρατικών κεκτημένων. Αυτή είναι μια πραγματικότητα που μας είναι ίσως πιο εμφανής όταν τη βλέπουμε στην άλλη άκρη του Ατλαντικού, αλλά με απόνερα που μπορούν να φτάνουν ως εδώ- τόσο σε ευρωπαϊκό, όσο και στο -πολύ-ελληνικό πλαίσιο. Δύσκολα νομίζω μπορούμε να μιλήσουμε για αισιοδοξία ως προς τα ΛΟΑΤΚΙ δικαιώματα το 2026, όταν στον μεσογειακό και ευρύτερο χώρο συνεχίζονται ένοπλες συγκρούσεις και βαθιές ανθρωπιστικές κρίσεις, στον απόηχο (;) μιας γενοκτονίας, αμφισβητώντας το ίδιο το δικαίωμα στη ζωή, τη δυνατότητα να ζει κανείς στον τόπο του και την αξιοπρεπή διαβίωση. Ή όταν επιστρέφει στον δημόσιο διάλογο η ακροδεξιά ατζέντα από την κερκόπορτα ενός ανακυκλωμένου μοραλισμού και της ψευδεπίγραφης επιστημοσύνης για την αυτοδιάθεση των σωμάτων όσων μπορούν να τεκνοποιήσουν. Αλλά ακόμη και στη βάση των ΛΟΑΤΚΙ δικαιωμάτων, κάθε γράμμα αυτού του αρκτικόλεξου αντανακλά ευρύτερες κοινωνικές ιεραρχήσεις και δυναμικές. Η όποια αισιοδοξία υπάρχει, δηλαδή, δεν είναι μία αισιοδοξία που αφορά και διατρέχει οριζόντια όλες τις ομάδες που αντιπροσωπεύονται σε αυτά, όπως αντίστοιχη δεν είναι και η ορατότητά τους. Άλλες υποομάδες, με ευρύτερη κοινωνική αποδοχή, έχουν το προνόμιο και βάσιμους λόγους να διακατέχονται από σαφώς μεγαλύτερη αισιοδοξία για το μέλλον, και άλλες μοιάζουν να ακολουθούν ασθμαίνουσες να διεκδικήσουν έναν χώρο που όφειλε να είναι δεδομένος. Πάντως, θα έλεγα ότι η αισιοδοξία ή μη είναι μάλλον αδιάφορη, αν δεν μετουσιώνεται σε πολιτική πράξη, διεκδίκηση των ζητουμένων και διαρκή περιφρούρηση των κεκτημένων.
Μαρία Λιοτήτη
εκπαιδευτικός – εθελόντρια και μέλος της Συντονιστικής Ομάδας του Πολύχρωμου Σχολείου
Τον τελευταίο διάστημα παρατηρείται μια σαφής αναζωπύρωση της ΛΟΑΤΚΙ+ φοβικής ρητορικής μίσους, κυρίως απέναντι στα τρανς, τα ίντερσεξ και τα μη δυαδικά άτομα, η οποία τροφοδοτείται μέσα από τον πολιτικό λόγο, τα κοινωνικά δίκτυα και τα μέσα ενημέρωσης. Η άνοδος ακροδεξιών αφηγήσεων στην Ελλάδα, στις ΗΠΑ και γενικότερα, κάνει ακραίες απόψεις να φαίνονται πιο αποδεκτές και δίνει θάρρος σε συμπεριφορές που μέχρι πρόσφατα δεν είχαν θέση στον δημόσιο λόγο. Αυτή η πραγματικότητα δεν μπορεί να αγνοηθεί: βλέπουμε επιθέσεις, καμπάνιες παραπληροφόρησης και προσπάθειες περιορισμού δικαιωμάτων. Ωστόσο, παρά την ένταση και τη σκληρότητα των επιθέσεων, οι αντιδράσεις της κοινωνίας είναι εξίσου σημαντικές και εμψυχωτικές. Από την εμπειρία μέσα από τη συμμετοχή μου στο Πολύχρωμο Σχολείο έχω καταλάβει πως η γνώση μπορεί να μετατρέψει τον φόβο και την άγνοια σε ενσυναίσθηση και κατανόηση, να αποδομήσει στερεότυπα και να συμβάλλει στη διάλυση βαθιά ριζωμένων μύθων. Συνειδητοποιώ ότι η αλλαγή δεν έρχεται πάντα θεαματικά, αλλά χτίζεται αθροιστικά, μέσα από μικρές αλλά ουσιαστικές μετατοπίσεις νοοτροπιών που δύσκολα ανατρέπονται. Την ίδια στιγμή, τα Pride αποτελούν ισχυρό αντιστάθμισμα. Οι χιλιάδες άνθρωποι που γεμίζουν τους δρόμους αποδεικνύουν ότι η κοινωνική πλειοψηφία στηρίζει τη συμπερίληψη. Η ορατότητα είναι η καλύτερη άμυνα απέναντι στο μίσος: όσο περισσότερα άτομα στεκόμαστε δημόσια υπέρ των ΛΟΑΤΚΙ+ διεκδικήσεων, τόσο δυσκολότερα βρίσκει πρόσφορο έδαφος η μισαλλοδοξία. Έτσι, μπαίνοντας στο 2026, κρατώ την αισιοδοξία μου από την πράξη και την κοινότητα. Οι προκλήσεις είναι πραγματικές. H κινητοποίηση, η αλληλεγγύη, η επιμονή στις διεκδικήσεις και η ξεκάθαρη τοποθέτηση απέναντι σε ότι συμβαίνει, είναι απόλυτα αναγκαίες στην προσπάθεια να αναχαιτιστεί η επικίνδυνη ακροδεξιά στροφή στον δημόσιο λόγο και στις πολιτικές που εφαρμόζονται.
Ionas
queer διδακτορικός φοιτητής Βιολογίας στην Γερμανία
Tα ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιώματα έχουν σημειώσει αξιοσημείωτη πρόοδο τα τελευταία χρόνια. Αποκορύφωμα, η νομιμοποίηση της ισότητας στο γάμο, ανεξαρτήτως φύλου σε πολλές χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα (με αρκετούς περιορισμούς ακόμη, ωστόσο). Παραταύτα, ο δρόμος είναι ακόμη μακρύς· σε πολλές χώρες, λόγου χάρη, η ομοφυλοφιλία είναι παράνομη, ενώ ακόμη και στο λεγόμενο Δυτικό Κόσμο βιώνουμε σοβαρούς περιορισμούς, όπως εκείνον στην τροποποίηση του φύλου στα διαβατήρια. Για να είμαι ειλικρινής, δε νιώθω ιδιαίτερα αισιόδοξος για το 2026. Ζούμε σε μια ιστορικά κρίσιμη περίοδο. Η άνοδος της ακροδεξιάς παγκοσμίως απειλεί να θέσει κεκτημένα ανθρώπινα δικαιώματα υπό αμφισβήτηση. Στις ΗΠΑ, το δικαίωμα στην ασφαλή άμβλωση έχει καταστρατηγηθεί. Για τα ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιώματα συγκεκριμένα, ο Τραμπ παρενέβη σε επίσημες κρατικές ιστοσελίδες με στόχο την αμφισβήτηση της ύπαρξης των τρανς ατόμων. Έτσι, επιβεβαιώνεται ότι τα δικαιώματα κατακτώνται μεν δύσκολα, μπορούν δε να καταργηθούν εν μία νυκτί. Σε καμία περίπτωση, λοιπόν, δεν μπορούμε να θεωρήσουμε τις όποιες κατακτήσεις δεδομένες.
Σήμερα, μέσα στην ευρύτερη κανονικοποίηση της ρητορικής μίσους, πολλοί στοχοποιούν τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα ως «εσωτερικό εχθρό», είτε για να συσπειρώσουν συντηρητικά ακροατήρια είτε για να αποπροσανατολίσουν την κοινωνία από τα πραγματικά κοινωνικο-οικονομικά προβλήματα. Παράλληλα, βλέπουμε συστηματικές προσπάθειες διάσπασης της κοινότητας, τόσο ενδογενείς, κυρίως —αλλά όχι μόνο— λόγω της εσωτερίκευσης πατριαρχικών καταλοίπων, όσο κι εξωγενείς, δια μέσου της διαχρονικής συστημικής εφαρμογής του γνώριμου δόγματος «διαίρει και βασίλευε».Φέτος, όπως κάθε χρόνο, εύχομαι να συνειδητοποιήσουμε επιτέλους ότι μόνο μέσα από συλλογικούς αγώνες, αλληλεγγύη και διαθεματικότητα επιτυγχάνουν οι αγώνες. Όταν δεν είμαστε ενωμένοι, είμαστε ευάλωτοι. Όταν, όμως, είμαστε μια γροθιά, μπορούμε να καταφέρουμε τα πάντα. Γι’ αυτό απαιτείται διαρκής επαγρύπνηση, ενημέρωση και διεκδίκηση.
Στέλιος Πανταζόπουλος
αρχιτέκτονας
Το 2026 κάνει τα μωρουδιακά του βήματα σε μια εποχή γεμάτη αντικρουόμενα μηνύματα για τα ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιώματα. Αφενός σε διεθνές επίπεδο, ειδικά με την κυβέρνηση των ΗΠΑ να στοχοποιεί τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα και τα τρανς άτομα, αλλά και τα ανθρώπινα δικαιώματα να υποχωρούν εν γένει. Συμβαίνει το αδιανόητο, να χάνονται κεκτημένα πολλών ετών που κερδήθηκαν με πολλούς αγώνες και αίμα. Αφετέρου, στην δική μας “γειτονιά”, στην Ευρώπη, αρκετές χώρες επενδύουν συνεχώς στην στοχοποίηση ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων και οργανώσεων με σκοπό την διάλυση του ακτιβισμού και της όποιας διεκδίκησης για ορατότητα και ίση μεταχείριση. Και εφόσον η όποια κυβέρνηση-γονιός δίνει το σύνθημα, το μίσος για το διαφορετικό ξεσαλώνει. Ένα παγκόσμιο “φτου-ξελευτερία” μίσους, απλώνεται συνεχώς. Το ακούω στον δρόμο, στα σπίτια που πηγαίνω, η ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα μαζεύει πλείστα αρνητικά σχόλια. Η τοξικότητα τυλίγει μεγάλο μέρος του κόσμου και εμείς παρακολουθούμε. Ευτυχώς, όχι με σταυρωμένα χέρια. Στη χώρα μας, το δίκτυο των ΛΟΑΤΚΙ+ οργανώσεων συνεχώς στηρίζει την κοινότητα. Με πρωτοβουλίες και παρεμβάσεις, ορθώνουν τείχος απέναντι οτιδήποτε τοξικό. Μα, όλα αυτά που συμβαίνουν με έχουν πεισμώσει.Νιώθω ότι, χρειάζεται συνεχής εγρήγορση και σωστή ενημέρωση, συμμετοχή στις δράσεις της κοινότητας με στόχο να ζήσουμε όλα μας με ορατότητα, αξιοπρέπεια και ασφάλεια προκειμένου να αναπτυχθούμε και να μείνουμε δημιουργικά και ενωμένα. Ειδικά το 2026 νοιώθω ότι χρειάζεται να εστιάσουμε ακόμα περισσότερο και να σταθούμε ως μια μεγάλη αγκαλιά και νοιάξιμο, δίπλα στα Trans, Νon-binary και Intersex άτομα που δέχονται και τα περισσότερα πυρά. Παραμένω αισιόδοξος τελικά γιατί η επιθυμία για ζωή και ανθρωπιά θα νικήσει.
Καίτη Γραμμά
μοντέλο, νομικός
Θα μπορούσα να χαρακτηρίσω το ερώτημα περί αισιοδοξίας για το 2026 οριακά “κωμικοειρωνικό”, αφού ήδη το νέο έτος ξεκίνησε από μόνο του με τον πιο μη ελπιδοφόρο δυνατό τρόπο. Ένα ξένο κράτος παραδομένο στα χέρια ενός καρατομάλλη τραμπούκου με ιμπερεαλιστικές τάσσεις εισέβαλλε βίαια σε ξένο έδαφος, την Βενεζουέλα, έκανε επίδειξη ισχύος απαγάγοντας παράνομα τον ηγέτη της και καταλήστευσε τον φυσικό της πλούτο.Όλα αυτά συνηγορούν σε μια πάγια θέση μου που προσωπικά προσπαθώ να μεταδώσω όλα αυτά τα χρόνια που βρίσκομαι στο δημόσιο βίο: Τα ανθρώπινα δικαιώματα ενυπάρχουν μεταξύ τους σε σχέση αλληλεξάρτησης! Και τα ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιώματα είναι ανθρώπινα δικαιώματα. Όταν πειράζεις το ένα αναπόφευκτα διαταράσσονται και τα άλλα. Όταν ένας ολόκληρος Λάος δεν διαθέτει το αναφαίρετο δικαίωμα του της εθνικής ανεξαρτησίας και της αυτοδιάθεσης, ποιος ΛΟΑΤΚΙ+ συνάνθρωπος μας – δηλαδή ο συνήθης αποδιοπομπαίος τράγος- μπορεί να κοιμάται ήσυχος. Αυτά είναι τα ερωτήματα που ήδη από την περσινή χρονιά έθετα σε όλους αυτούς που (εντελώς βλακωδώς) πανηγύριζαν με σαμπάνιες και τυμπανοκρουσίες μετά την εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ ως προέδρου των Η.Π.Α. Ποιος μπορεί πραγματικά να χαίρεται με το ότι στο τιμόνι μια εκ των παγκόσμιων υπερδυνάμεων βρίσκεται ένας ασταθής και απρόβλεπτος γκανκστερ με φασίζουσα συμπεριφορά; Πιστοί στην ίδια γραμμή παρουσιάστηκαν από το πουθενά διάφοροι αυλοκόλακες αποβλέποντας στην εύνοια του. Σε χρόνο μηδέν ο Έλληνας πρωθυπουργός (μαζί και όλο του το κυβερνητικό και βουλευτικό επιτελείο) έσπευσε να εξαγγείλει αντιεπιστημονικές δηλώσεις ως ιδεολογικά διαπιστευτήρια περί “2 φύλων” καλύπτοντας με ακόμα μεγαλύτερη σκιά την -ήδη ποδοπατημένη- intersex κοινότητα. Παγκοσμίως συμπεριληπτικά πρότζεκτς για τις έμφυλες και τις σεξουαλικές ταυτότητες σε όλους τους επαγγελματικούς τομείς μαγικά ακυρώθηκαν ή πάγωσαν επ’ αόριστον. Η πάλαι ποτέ Ευρώπη της ισότητας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων άρχισε να επανεξετάζει χρόνια κεκτημένα των ΛΟΑΤΚΙ+ ανθρώπων και των γυναικών. Όλα αυτά δεν μπορούν παρά να συντελούν σε ένα διεθνές πλαίσιο που στην καλύτερη των περιπτώσεων μπορεί να χαρακτηριστεί επισφαλές και επικίνδυνο. Συνεπώς, για να απαντήσουμε ξεκάθαρα και στο ερώτημα: η αισιοδοξία είναι μια ισχυρή αρετή που όλοι οι άνθρωποι καλό είναι να διατηρούμε αναπόσπαστα μέσα μας. Αρκεί η αισιοδοξία να παραμένει μοχλός για αγώνα και διεκδικήσεις και όχι να μετατρέπεται σε νεροπίστολο στα χέρια των αφελών.
