Aύριο, η Αθήνα υποδέχεται το Prishtina Queer Festival, δημιουργώντας χώρο για αλβανικές και άλλες κουήρ φωνές από τη Νοτιοανατολική Ευρώπη και ενισχύοντας τις συνδέσεις με ατομικότητες, συλλογικότητες και κοινοτικές πρωτοβουλίες στην Ελλάδα.
«Η ομάδα μας στην Πρίστινα συνεργάστηκε στενά με κουήρ καλλιτεχνά στην Αθήνα για την οργάνωση της εκδήλωσης, αποκλειστικά σε εθελοντική βάση», μου λένε χαρακτηριστικά τα μέλη της οργανωτικής ομάδας του φεστιβάλ. Τι είναι, όμως, το Prishtina Queer Festival;
«Πρόκειται για ένα ετήσιο, πολυεπιστημονικό φεστιβάλ που πραγματοποιείται στην Πρίστινα του Κοσόβου και φέρνει κοντά καλλιτέχνες, κινηματογραφιστές, επιμελητές και άτομα που εργάζονται στον πολιτισμό μέσα από εκθέσεις, προβολές, συζητήσεις και περφόρμανς», μου εξηγούν. «Διοργανώνεται από το Dylberizm, μια κουήρ οργάνωση που ιδρύθηκε το 2018, και γιορτάζει την κουήρ κουλτούρα, επιβεβαιώνοντας ότι η κουήρ ταυτότητα υπήρχε πάντα στις κοινωνίες μας. Με αυτόν τον τρόπο αμφισβητεί βαθιά ριζωμένες ομοφοβικές και τρανσφοβικές αντιλήψεις. Το φεστιβάλ πραγματοποιείται κάθε πρώτο Σαββατοκύριακο του Σεπτεμβρίου στην Πρίστινα, όμως στη διάρκεια της χρονιάς διοργανώνουμε και διεθνείς δράσεις για να συνδεθούμε με διαφορετικά κοινά. Έχουμε κάνει εκδηλώσεις στα Τίρανα, την Ποντγκόριτσα, τη Ζυρίχη και το Λονδίνο, και τώρα βρισκόμαστε στην Αθήνα για μια πολύ ξεχωριστή έκδοση. Αυτή η συνεργασία προέκυψε μέσα από την επαφή μας με τον κουήρ καλλιτέχν@ Silky Artistry (Konstandino Gjokrushi), που συμμετείχε στο PQF το 2025. Αφού έζησε την εμπειρία του φεστιβάλ μαζί με φίλους, ένιωσε ότι το κοινό της Αθήνας —και ιδιαίτερα η αλβανική κοινότητα στην Ελλάδα— θα έπρεπε να έχει πρόσβαση σε έναν τέτοιο χώρο, ειδικά από τη στιγμή που οι δημόσιες εκδηλώσεις με επίκεντρο τα κουήρ άτομα από την Αλβανία είναι ελάχιστες».
Ένα από τα πολλά ενδιαφέροντα σημεία του φεστιβάλ είναι η σύνδεση που κάνει μεταξύ της κουήρ εμπειρίας και της μεταναστευτικής, αναδεικνύοντας έτσι τη σημασία ύπαρξης συμμαχιών μεταξύ (κοινωνικών) κινημάτων.
«Πιστεύουμε βαθιά ότι ο αγώνας για κουήρ απελευθέρωση είναι αδιαχώριστος από τους αγώνες των γυναικών, των μεταναστ(ρι)ών, των εργαζομένων και όλων όσων παλεύουν για ισότητα και δικαιοσύνη», μου σχολιάζουν πάνω σ΄αυτό, τονίζοντας πως «δεν πρόκειται για ξεχωριστά κινήματα. Είναι αλληλένδετα, και η δύναμή τους βρίσκεται στη συλλογική δράση. Στο Prishtina Queer Festival δημιουργούμε συνειδητά χώρους όπου αυτές οι διασταυρώσεις γίνονται ορατές. Μέσα από το πρόγραμμά μας συναντάς ιστορίες κουήρ μεταναστ(ρι)ών σε προβολές, αφηγήσεις κουήρ ανάπηρων ατόμων στη λογοτεχνία και μια ευρεία γκάμα οπτικών σε συζητήσεις. Στόχος είναι να υπενθυμίσουμε ότι οι ζωές μας είναι βαθιά αλληλένδετες, ακόμη κι όταν τα συστήματα προσπαθούν να μας χωρίσουν. Ένα από τα βασικά μας events είναι ένα δημόσιο street party στο κέντρο της Πρίστινας, ένας ανοιχτός και δωρεάν χώρος με μουσική, περφόρμανς και δράσεις για την κοινότητα. Εκεί συναντιούνται άνθρωποι από διαφορετικά υπόβαθρα, ακόμη και όσοι συνήθως δεν προσεγγίζουν κουήρ χώρους. Σε τέτοιες στιγμές βλέπεις πόσο κοινές είναι οι εμπειρίες μας. Περισσότερο από ποτέ, χρειαζόμαστε κοινούς χώρους και συλλογική οργάνωση ανάμεσα στα κινήματα».
Το φεστιβάλ έρχεται στην Αθήνα μια μία συγκεκριμένη θεματική, η οποία μιλά για ανθεκτικότητα. «Αυτό ήταν στην πραγματικότητα το περσινό μας θέμα, το οποίο επεκτείνουμε και στο πρόγραμμα της Αθήνας», μου εξηγούν. «Η διοργάνωση του 2025 είχε τίτλο”Darling, I’m Only Dancing” και εξερευνούσε την ανθεκτικότητα ως μια ριζοσπαστική πράξη άρνησης, επιβίωσης και αναγέννησης». Ζητώ να μου πουν περισσότερα γι΄αυτό.
«Στο Κόσοβο και πέρα από αυτό, η κουήρ ύπαρξη παραμένει επισφαλής: οικογένειες απορρίπτουν, θεσμοί αποτυγχάνουν και οι κοινωνίες προσπαθούν να μας πειθαρχήσουν ώστε να συμμορφωθούμε. Κι όμως, η κουήρ ζωή επιμένει. Λυγίζει, αλλά δεν σπάει. Αρνείται να σβήσει και επιμένει να υπάρξει διαφορετικά. Εμπνευσμένοι από τον David Bowie και τον ύμνο του στην κίνηση, το παιχνίδι και την απελευθέρωση, για εμάς ο χορός γίνεται μια μορφή επιβίωσης. Αντικατοπτρίζει την ικανότητα των κουήρ ανθρώπων να συνεχίζουν να κινούνται, να φαντάζονται και να αγαπούν παρά τα συστήματα που επιχειρούν να τους περιορίσουν ή να τους σιωπήσουν. Μέσα από το πρόγραμμα, όχι μόνο γιορτάζουμε την ανθεκτικότητα, αλλά την εξετάζουμε και ως πολιτική δύναμη —μια δύναμη που μας επιτρέπει να φανταζόμαστε και να χτίζουμε εναλλακτικά μέλλοντα. Το φεστιβάλ δημιουργεί έναν χώρο όπου οι άνθρωποι μπορούν να οραματιστούν ζωές πέρα από τους περιορισμούς, ακόμη κι όταν οι συνθήκες γύρω τους λένε το αντίθετο».
Κλείνουμε την κουβέντα κάνοντας μια ανταλλαγή (κουήρ) εμπειριών. «Οι κοινότητες έχουν πολλά κοινά», μου αναφέρουν. «Οι κουήρ εμπειρίες συχνά τέμνονται πέρα από σύνορα, και το ίδιο συμβαίνει ανάμεσα στο Κόσοβο και την Ελλάδα. Η ομοφοβία και η τρανσφοβία παραμένουν παρούσες και στις δύο κοινωνίες, συχνά εκδηλωμένες με βία, αποκλεισμό και φόβο. Πολλά κουήρ άτομα κινούνται ακόμη με προσοχή στον δημόσιο χώρο, γνωρίζοντας ότι η ορατότητα μπορεί να συνεπάγεται κίνδυνο. Κανείς δεν θα έπρεπε να ζει με αυτόν τον φόβο. Ταυτόχρονα, η έλλειψη επαρκούς και συμπεριληπτικής εκπαίδευσης εξακολουθεί να αποτελεί μεγάλο εμπόδιο. Οι θεσμοί συχνά αποτυγχάνουν να παρέχουν αξιόπιστη γνώση για το φύλο και τη σεξουαλικότητα, επιτρέποντας την παραπληροφόρηση και την αναπαραγωγή επιβλαβών αφηγημάτων. Ζούμε επίσης σε ένα ταχύτατο μιντιακό περιβάλλον, όπου οι κουήρ ιστορίες παραμορφώνονται συχνά ή εργαλειοποιούνται για πολιτικούς σκοπούς. Αυτό κάνει τους πολιτιστικούς χώρους ακόμη πιο αναγκαίους».
«Γι’ αυτό και τέτοιου είδους εκδηλώσεις είναι τόσο σημαντικές — δημιουργούν ευκαιρίες για σύνδεση, ορατότητα και διάλογο ανάμεσα σε κοινότητες, και χτίζουν τη συλλογικότητα και την αλληλεγγύη που χρειαζόμαστε για να αντισταθούμε σε αυτές τις συνθήκες μαζί».
Το Prishtina Queer Festival (PQF) θα πραγματοποιηθεί στο PLEX Athens (Κεραμεικού 28)
