Την ετήσια έκθεση σχετικά με την κατάσταση των ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιωμάτων στην Ευρώπη και την κεντρική Ασία, δημοσίευσε σήμερα η ILGA – Europe, με σαφείς αναφορές και στην ελληνική πραγματικοτητα.
Πάμε, όμως, να δούμε πιο συγκεκριμένα τι αναφέρει για τη χώρα μας.
Άσυλο
Τον Οκτώβριο, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ) καταδίκασε την Ελλάδα για τη (κακο)μεταχείριση ενός ΛΟΑΤΚΙ πρόσφυγα από το Ιράν, ο οποίος είχε κρατηθεί εν αναμονή απέλασης το 2013. Το Δικαστήριο έκρινε ότι οι ενέργειες της Ελλάδας παραβίασαν το Άρθρο 3 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΣΔΑ), που απαγορεύει την απάνθρωπη ή ταπεινωτική μεταχείριση. Το ΕΔΑΔ σημείωσε επίσης ότι ο πρόσφυγας εκείνη την περίοδο δεν είχε πρακτική ή αποτελεσματική νομική δυνατότητα να αμφισβητήσει την κράτησή του ή να διεκδικήσει αποκατάσταση των δικαιωμάτων του. Ο δικηγόρος που τον εκπροσωπούσε τόνισε την παρατεταμένη καθυστέρηση στην υπόθεση και επισήμανε τη σημασία σύνδεσης της απόφασης του ΕΔΑΔ με τα επίσημα αρχεία των αρμοδίων αρχών, ώστε η λογοδοσία να αντικατοπτρίζεται σε αξιολογήσεις ή προαγωγές προσωπικού όπου αυτό είναι εφαρμόσιμο.
Ρητορική μίσους
Τον Ιούλιο, οι ελληνικές αρχές άσκησαν ποινική δίωξη σε έναν 45χρονο Χανιώτη για διαδικτυακή ανάρτηση που προέτρεπε σε διάκριση κατά των μεταναστών και της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας. Η Διεύθυνση Δίωξης και Ερευνών Ποινικών Υποθέσεων Χανίων, σύμφωνα με την Ελληνική Αστυνομία, άνοιξε την υπόθεση βάσει νομοθεσίας που αντιμετωπίζει ορισμένες μορφές ρατσισμού και ξενοφοβίας. Η προκαταρκτική έρευνα διαπίστωσε ότι η ανάρτηση του ατόμου ενθάρρυνε συμπεριφορά διακρίσεων έναντι πολιτών εκτός της ΕΕ και ΛΟΑΤΚΙ ατόμων. Ο φάκελος της υπόθεσης επρόκειτο να προωθηθεί στον Εισαγγελέα του Μονομελούς Πλημμελειοδικείου Χανίων. Μέχρι το τέλος του 2025 δεν έχει υπάρξει δημόσια ενημέρωση για το αν η υπόθεση προχώρησε σε κατηγορίες ή ακολούθησε δικαστικές διαδικασίες.
Bία με κίνητρο το μίσος
Τον Ιούλιο, το Μικτό Ορκωτό Εφετείο Κρήτης καταδίκασε τρεις Γάλλους τουρίστες για επίθεση το 2017 σε ομόφυλο ζευγάρι, αναγνωρίζοντας ομοφοβικό κίνητρο και εφαρμόζοντας αυξημένη ποινή σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία. Οι δράστες πλησίασαν το ζευγάρι και στη συνέχεια επιτέθηκαν, χτυπώντας επανειλημμένα το ένα θύμα στο κεφάλι. Η επίθεση σταμάτησε όταν επενέβη ένας περαστικός, αναγκάζοντας τους δράστες να φύγουν. Παρά το γεγονός ότι αναχώρησαν για τη Γαλλία την επόμενη μέρα, οι αρχές τους ταυτοποίησαν και προχώρησαν στην υπόθεση. Το Εφετείο καταδίκασε τους τρεις σε επτά και οκτώ χρόνια φυλάκιση, επικαλούμενο το Άρθρο 82Α του Ποινικού Κώδικα, που αυξάνει τις ποινές για εγκλήματα με κίνητρο τον σεξουαλικό προσανατολισμό του θύματος. Η απόφαση αυτή αποτελεί την πρώτη τελεσίδικη καταδίκη στην Κρήτη που αναγνωρίζει ρητά ομοφοβικό κίνητρο και συγκαταλέγεται μεταξύ των πρώτων στην Ελλάδα.
Τον Ιούλιο, ένας 24χρονος άνδρας δέχθηκε επίθεση στην Ανθούπολη καθώς έβγαινε από το μετρό από ομάδα περίπου πέντε ατόμων που τον χτύπησαν και τον προσέβαλαν λεκτικά με ομοφοβικά σχόλια. Ένας από τους δράστες κατέγραψε την επίθεση σε βίντεο. Τελικά οι δράστες έφυγαν, αφήνοντας το θύμα στον δρόμο μέχρι που επενέβη γείτονας για να τον βοηθήσει.
Τον Σεπτέμβριο, δύο άνδρες δέχθηκαν ομοφοβική επίθεση στο κέντρο της Αθήνας αφού κρατιούνταν χέρι-χέρι και αντάλλαξαν ένα φιλί. Ένας περαστικός τους πλησίασε επιθετικά, πέταξε έναν καφέ και φώναξε ύβρεις. Το ζευγάρι υπέβαλε καταγγελία στο Τμήμα Ρατσιστικής Βίας. Μέχρι το τέλος του 2025 δεν έχουν αναφερθεί δημόσια πληροφορίες για την έκβαση της έρευνας ή τυχόν κατηγορίες.
Ισότητα και μη διάκριση
Τον Απρίλιο, το Συμβούλιο της Επικρατείας ανέτρεψε απόφαση του Υπουργείου Υγείας του 2022 που είχε άρει την απαγόρευση αιμοδοσίας από ομοφυλόφιλους άνδρες, επαναφέροντας ουσιαστικά τον αποκλεισμό μέχρι την περαιτέρω επιστημονική αξιολόγηση. Το δικαστήριο έκρινε ότι η αλλαγή πολιτικής είχε παρακάμψει τις συστάσεις ειδικών και δεν είχε επιστημονική τεκμηρίωση. Η απόφαση ήρθε μετά από αιτήσεις οργανώσεων που εκπροσωπούν άτομα με μεσογειακή αναιμία, οι οποίες υποστήριξαν ότι το υπουργείο δεν προτεραιοποίησε τη δημόσια υγεία και τα πρωτόκολλα ασφάλειας αίματος. Το Υπουργείο Υγείας πρέπει τώρα να επανεξετάσει την πολιτική ώστε να διασφαλιστεί ότι ευθυγραμμίζεται με τα επιστημονικά πρότυπα και τις συνταγματικές προστασίες.
Οικογένεια
Τον Απρίλιο, η ελληνική κυβέρνηση ανακοίνωσε μεταρρύθμιση που περιορίζει την πρόσβαση στην παρένθετη μητρότητα για ομόφυλα ζευγάρια ανδρών και για εργένηδες άνδρες. Σύμφωνα με τους νέους κανόνες, μόνο γυναίκες, που ιατρικά δεν μπορούν να κυοφορήσουν, θα είναι επιλέξιμες. Ο Υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης παρουσίασε το μέτρο, μέρος ευρύτερης αναθεώρησης του Αστικού Κώδικα, ως προσπάθεια διευκρίνισης των κριτηρίων επιλεξιμότητας.
Στα τέλη Μαΐου, το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε συνταγματικό τον πολιτικό γάμο μεταξύ ομόφυλων ζευγαριών, όπως ορίζει ο νόμος του 2024. Το Δικαστήριο επιβεβαίωσε ότι η δυνατότητα γάμου μεταξύ ατόμων ίδιου φύλου, καθώς και το δικαίωμα τέτοιων ζευγαριών να υιοθετούν από κοινού ή ο ένας σύζυγος να υιοθετεί το παιδί του άλλου, δεν παραβιάζει τις συνταγματικές διατάξεις για την προστασία του γάμου, της οικογένειας, της μητρότητας, της παιδικής ηλικίας ή της ισότητας. Η υπόθεση εξετάστηκε μετά από αίτηση ακύρωσης που υπέβαλαν τρεις θρησκευτικοί φορείς ζητώντας την ανατροπή της ρύθμισης που καταγράφει στοιχεία συζύγων και γονέων σε έγγραφα ληξιαρχείου.
Υγεία
Τον Οκτώβριο, ρεπορτάζ του ANT1, μεγάλου εθνικού τηλεοπτικού σταθμού, ανέδειξε περίπτωση συστηματικής αορατότητας μιας τρανς γυναίκας στο ελληνικό δημόσιο σύστημα υγείας. Παρά το γεγονός ότι είχε υποβληθεί σε επέμβαση, η γυναίκα εξακολουθεί να έχει προστάτη για ιατρικούς λόγους. Κατά την προσπάθειά της να κλείσει εξέταση προστάτη μέσω του ΕΙΔΙΚΑ, του ηλεκτρονικού συστήματος ραντεβού και διαδικασιών υγείας σε δημόσια νοσοκομεία, εμποδιζόταν επανειλημμένα, αρνούμενη ουσιαστικά την πρόσβασή της στην απαραίτητη φροντίδα. Το πρόβλημα προκύπτει επειδή το ΕΙΔΙΚΑ την αναγνωρίζει ως γυναίκα σε όλα τα επίσημα αρχεία, δημιουργώντας ασυμφωνία μεταξύ των ιατρικών αναγκών και του γραφειοκρατικού συστήματος. Ο Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης αναγνώρισε το πρόβλημα ως «τεχνικό ζήτημα με το ΕΙΔΙΚΑ» και δήλωσε ότι θα διερευνήσει το θέμα.
Νομική αναγνώριση ταυτότητας φύλου
Τον Απρίλιο, η γραμματεία του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής αρνήθηκε να εκδώσει νέο πτυχίο σε τρανς απόφοιτη της οποίας τα ληξιαρχικά έγγραφα είχαν νομίμως ενημερωθεί για να αντανακλούν την ταυτότητα φύλου. Η άρνηση επικαλέστηκε απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, αλλά σύμφωνα με τα άρθρα 4 και 6(1) του Ν. 4491/2017 για τη νομική αναγνώριση φύλου, οι δημόσιες αρχές υποχρεούνται ρητά να ενημερώνουν όλα τα επίσημα αρχεία και να εκδίδουν νέα έγγραφα που αντικατοπτρίζουν το διορθωμένο φύλο και όνομα ενός ατόμου.
Συμμετοχή στη δημόσια, πολιτιστική και πολιτική ζωή
Τον Ιούλιο, η 26χρονη Ηλέκτρα Ρώμη Δόχτση εκλέχθηκε πρόεδρος της Volt Greece και έγινε η πρώτη ανοιχτά τρανς αρχηγός πολιτικού κόμματος στην Ελλάδα.
σημείωση συντάκτη: Η ετήσια έκθεση της ILGA – Europe (για μία ακόμη φορά) φαίνεται να αγνοεί πλήθος ομοτρανσφοβικών περιστατικών καθώς και κακοποιητικών δηλώσεων από πολιτικά πρόσωπα στην Ελλάδα.
