Στις 13 Σεπτέμβρη, ένα χρόνο πριν σβήσει 50 κεράκια, το φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας (DISFF) ολοκλήρωσε τις προβολές του, έχοντας φέρει στο προσκήνιο τη δυναμική (όχι μόνο) μιας ολόκληρης γενιάς «μικρομηκάδων» που, σε συνθήκες όχι και τόσο υποστηρικτικές για την τέχνη, επιμένουν να ψάχνουν τρόπους να αρθρώσουν λόγο και άποψη. Ένας κόσμος σε αναβρασμό, σε γεωπολιτικό, οικονομικό, ηθικό και πολιτικό επίπεδο, κρισιακά φαινόμενα πολέμου, μίσους, ρατσισμού, ανοικιότητας και ψυχικής δυσφορίας διαπέρασαν τις θεματικές των ταινιών, άνοιξαν εκφραστικούς δρόμους και αναζήτησαν μέσα για να αγγίξουν το κοινό. Το γεγονός ότι ικανότατα δημιουργά επέστρεψαν για μια ακόμη φορά με τις ταινίες τους στη Δράμα εκφράζει όχι μόνο τη δυναμική της διοργάνωσης, αλλά και την συσσωρευμένη ενέργεια, την επιμονή των σκηνοθετών να δοκιμάζουν τις αφηγήσεις τους, ακόμα και αν δεν έχουν (ακόμη) αγγίξει την προοπτική μιας μεγάλου μήκους παραγωγής.
Πέρα από τα διαγωνιστικά προγράμματα (Διεθνές Διαγωνιστικό, Εθνικό Διαγωνιστικό, Διεθνές Σπουδαστικό, Εθνικό Σπουδαστικό και το νεοσύστατο Διεθνές Ντοκιμαντέρ), το πρόγραμμα περιέλαβε δυο ξεχωριστά αφιερώματα: Στο έργο της μεγάλης δημιουργού ντοκιμαντέρ Αλίντας Δημητρίου (1933-2013), και στη ματιά του κουήρ κινηματογραφιστή Χρήστου Δήμα, προβάλλοντας τις λιγότερο γνωστές στο κοινό μικρού μήκους ταινίες του.
Στα θετικά θα πρέπει να προσθέσουμε ότι όλες σχεδόν οι ταινίες του διαγωνιστικού προγράμματος ήταν φέτος δωρεάν online για όλους.
Από αυτή την άποψη, το φεστιβάλ Δράμας ανταποκρίθηκε στις προσδοκίες, αποτέλεσε γόνιμο χώρο συνάντησης δημιουργών και ανατροφοδότησε το Ελληνικό σινεμά με υλικό για σκέψη και επεξεργασία.
Τα βραβεία
Τα βραβεία, όπως και οι ταινίες είναι τόσα πολλά σε αριθμό, που θα διακινδυνεύσουμε να παραλείψουμε αξιόλογες ταινίες, προσπαθώντας να εστιάσουμε στις τάσεις που αναδείχθηκαν και βέβαια, στο …άλλο βλέμμα. Σε αυτή την κατηγορία εμπίπτει η ταινία που δίκαια έλαβε τον Χρυσό Διόνυσο στο Εθνικό Διαγωνιστικό, Η πλάστιγγα είχε γείρει από νωρίς προς το «Wheel to live» της Βίκυς Αναστασιάδου και συγκεκριμένα κατά τη διάρκεια των προβολών, όπου κοινό και τύπος ενθουσιάστηκαν με αυτή τη συγκινητική, αυθεντική ταινία η οποία, κάπου μεταξύ ντοκιμαντέρ και μυθοπλασίας κινηματογραφεί το πραγματικό βίωμα του Νίκου Τσογγίδη, όταν αυτός βρέθηκε με αναπηρία σε κέντρο αποκατάστασης και αναγκάστηκε όχι να υποδυθεί μια κατάσταση, αλλά να παρουσιάσει τη δική του εμπειρία. Χωρίς μελό, χωρίς ηρωισμούς, χωρίς δράματα, με την κάμερα κολλημένη στον ίδιο και τον συγκάτοικό του, με γλυκόπικρο χιούμορ και τελικά αισιόδοξία. Μια εμπειρία λυτρωτική που συγκίνησε τους πάντες.
Πολύ ιδιαίτερη επίσης η ταινία που απέσπασε το βραβείο σκηνοθεσίας «Τώνια Μαρκετάκη». Οι «Αδέσποτοι» της Αναστασίας Γκίβαλου καταπιάνονται με το ζήτημα της αντίρρησης στράτευσης μέσα από τη σχέση τεσσάρων φίλων, αντιρρησιών, που όμως αντιμετωπίζουν και χειρίζονται το ζήτημα με διαφορετικό τρόπο, καθώς η κοινωνική τάξη συναντά την ιδεολογική δέσμευση. Ειδική Μνεία στη σκηνοθεσία στον Γιάννη Καρπούζη με το «Αρκάνσας», μια περίτεχνη παρουσίαση του «κόσμου της νύχτας» και των συνεχών ματαιώσεων που βιώνουν θαμώνες, εργαζόμενοι και αφεντικά.
Στο Διεθνές Διαγωνιστικό, η Λατινική Αμερική κυριάρχησε με πολύ δυνατές αφηγήσεις που αντανακλούν τις ακραίες γεωπολιτικές και κοινωνικές συνθήκες σε αυτή τη γωνιά του πλανήτη. Έτσι το Gran Prix πήγε στο «Azul» του σκηνοθετικού ντουο, Algoritmo Malvado που συνδύασε τον κοινωνικό ρεαλισμό με τη φαντασία ενός δυστοπικού (όχι τόσο μακρινού) μέλλοντος, επιμένοντας ότι ο κόσμος πρέπει να αλλάξει.
Το βραβείο Σκηνοθεσίας απονεμήθηκε στο «Silent Voices» της Nadine Misong (υποψήφιο επίσης για Drama Queer), μια μινιμαλιστικά κινηματογραφημένη αλλά πλούσια σε συναισθήματα ιστορία, στην οποία τα μέλη μιας τετραμελούς οικογένειας Νοτιοκορεατών στις σύγχρονες ΗΠΑ καλούνται να αντιμετωπίσουν τις καθημερινές τους πληγές: Μοναξιά, ρατσισμός, αποξένωση, αλλά δεν το βάζουν κάτω.
Το νεοσύστατο τμήμα ντοκιμαντέρ φιλοξένησε σημαντικές δημιουργίες από όλο τον κόσμο που αποδεικνύουν για μια ακόμη φορά τη δύναμη του σινεμά τεκμηρίωσης. Το «Fruits of Despair» του Ιρανού Nima Nassaj φεύγει με το βραβείο καλύτερου ντοκιμαντέρ, θα θέλαμε πάντως να σταθούμε στο «Πριν κρυώσει το γεύμα» της Άλκηστης Καφετζή που απέσπασε το βραβείο σκηνοθεσίας Ελληνικού Ντοκιμαντέρ, για την μοναδική ιστορία που κατόρθωσε να καταγράψει στην κάμερα: Τη γιαγιά της, Κατερίνα, που τη δεκαετία του ’60 πήρε την απόφαση να χωρίσει από τον άντρα της και να φύγει για την Αθήνα με τις δύο κόρες της, αναζητώντας ένα καλύτερο μέλλον. Σε ένα γεύμα με τα παιδιά της, κάπου μεταξύ ψητού στο φούρνο και επιδορπίου, η Κατερίνα λέει την ιστορία της, και πώς, μπορείς να παλέψεις ενάντια στις έμφυλες νόρμες και να βγεις νικήτρια.
Η Queer Σοδειά
Εννιά ταινίες, έξι από το Διεθνές Διαγωνιστικό και τρεις από το Εθνικό Διαγωνιστικό ήταν υποψήφιες για το βραβείο Drama Queer, με τελική νικήτρια το «Taxi Moto» του Gaël Kamilindi, μια σουρεαλιστική συνάντηση Αφρικής – Γαλλίας μέσα από τα μάτια ενός Αφρικανού κουήρ δημιουργού που, όταν παρεμποδίζεται να γυρίσει ταινία στη χώρα του καταφεύγει στο εξωτερικό, όπου αναπλάθει τις εικόνες της μαζί με έναν άλλο (γκέι) ηθοποιό, συνομιλώντας μαζί του για την κουήρ κατάσταση, την καλλιτεχνική δημιουργία και τον έρωτα. Poetry in motion!
«Everyageembracesthevampireitneeds», με αυτά τα λόγια πέφτουν οι τίτλοι αρχής της νέας ταινίας της Χρυσιάννας Παπαδάκη «Το κερί». Η ομάδα της αγαπημένης «Αρκουδότρυπας» (Χρυσιάννα Παπαδάκη, Σέργιος Ντινόπουλος, Πάμελα Οικονομάκη, Χαρά Κυριαζή, κ.α.) επέστρεψαν στον …τόπο του εγκλήματος με μια εντελώς διαφορετική ιστορία, που αντλεί από την κινηματογραφική παράδοση των βαμπίρ για να υπαινιχθεί σύγχρονους ανεκπλήρωτους πόθους και επιθυμίες. Βραβείο Ενδυματολογίας.
Στην ίδια παράδοση των ζωντανών – νεκρών κινείται το «Starflyer» της Μαρίας Χατζάκου, μια υπερβατική συνάντηση δυο αδελφών ψυχών, της Νίκης και της Aurora ένα βράδυ στο Allou Fun Park.
Στο ντοκιμαντέρ «Your City» της Τινγκ Σου, ένα δημιουργικό επίτευγμα φτιαγμένο με αναλογικό φιλμ και θερμογραφικές εικόνες, ένα ζευγάρι γυναικών χωρίζεται λόγω ενός ταξιδιού από τη Νέα Υόρκη στη Σενζέν, οπότε συνομιλούν μέσω τηλεφώνου, ενώ στην οθόνη βλέπουμε καθημερινές εικόνες από τις δυο πόλεις, με ισχυρό μεταναστευτικό υπόβαθρο και διαρκή εξέλιξη. Μια επερχόμενη καταιγίδα δίνει το αίσθημα της επιτακτικότητας.
Το «Silent Mode» του Georgi Petkov μας μεταφέρει σε μια επαρχιακή πόλη της γειτονικής Βουλγαρία, όπου δυο παλιοί φίλοι πρόκειται να βγουν για clubbing. Ο ένας είναι out (και όχι πολύ proud) queer, ο άλλος στρέιτ και αρκετά σεξιστής. Ποιος από τους δυο όμως είναι ο «πραγματικά» άντρας»; Μέχρι να ξημερώσει, η αναμέτρηση έχει λήξει.
To «Silent Voices» της Nadine Misong Jin αποτέλεσε από τις πιο δυνατές στιγμές του φεστιβάλ, η ταινία μας μεταφέρει στη Νέα Υόρκη, όπου τα μέλη μιας τετραμελούς οικογένειας μεταναστών από την Κορέα παλεύουν με τις δυσκολίες της επιβίωσης και της αποξένωσης, κρύβοντας ο ένας από τον άλλον τις πληγές τους.
Μεγάλη δοκιμασία η παρακολούθηση της ταινίας «Shutterspeed» του Jasper De Maeseneer, στην οποία μια ομάδα μαθητών γυμνασίου σε εκδρομή γοητεύεται τρελά από τον ασκούμενο καθηγητή που τους συνοδεύει και κάθε αγόρι ποζάρει στον φακό του με μεγάλες προσδοκίες. Ο Κας ωστότο έχει επενδύσει στην αποκλειστικότητα του βλέμματος (και όχι μόνο) του γοητευτικού Γιαρντ και, όταν συνειδητοποιήσει ότι υπολείπεται από αυτή, μετατρέπεται σε αδίστακτο τιμωρό.
Τον κατάλογο των υποψήφιων ταινιών συμπληρώνουν τα «Tuna Tartare» της Lena Greene, ένα μετα-αποκαλυπτικό animation και το «Soirée Gauche» του Χρήστου Σαμαρά.
Χρειάζεται τέλος μια ιδιαίτερη αναφορά στο διαμαντάκι του Σπουδαστικού προγράμματος «(AN)OIKIA», που απέσπασε βραβείο ντοκιμαντέρ και Student Drama Queer. Το Nέλλυ Ευαγγελίδου μέσα σε πέντε λεπτά λέει τα πάντα με τον πιο φρέσκο και ανεπιτήδευτο τρόπο, παραλληλίζοντας το σπίτι με το σώμα ενός non binary ανθρώπου (του ίδιου).
To σκεπτικό της επιτροπής για το Student Drama Queer είναι ο καλύτερος τρόπος να κλείσουμε τον απολογισμό του φεστιβάλ:
«Για μια queer μικρού μήκους ταινία, η οποία μεταφράζει και ξεπερνά τις παραδοσιακές αφηγήσεις αναπαράστασης και κινηματογράφησης. Μια νέα και φρέσκια ματιά στην trans και non-binary εμπειρία, η οποία προκαλεί τα έμφυλα δίπολα, ενδυναμώνει την queer κοινότητα και τελικά να παραβάλει με φροντίδα την δυσφορία της καθημερινής σωματικής του εμπειρίας όσο ζει σε αυτή».
