Ο Γκέζα Μπουζάς-Χάμπελ είναι εκπαιδευτικός και διοργανωτής του Pécs Pride τα τελευταία πέντε χρόνια. Σήμερα, λόγω του πρόσφατου νόμου που απαγορεύει τη διεξαγωγή των Pride στην Ουγγαρία, κινδυνεύει με ποινικές διώξεις ενώ η υπόθεσή του βρίσκεται πλέον στην εισαγγελία. Αν καταδικαστεί, ο Γκέζα κινδυνεύει να χάσει τη δουλειά του και να φυλακιστεί.
Σε ενημέρωση προς τα μέσα ενημέρωσης στις Βρυξέλλες, η ILGA-Europe συγκέντρωσε χθες τρεις ομιλητές με στόχο να βοηθήσει τους δημοσιογράφους να κατανοήσουν το βαθύτερο πλαίσιο πίσω από την ποινική έρευνα που έχει ξεκινήσει για το Pride στην πέμπτη μεγαλύτερη πόλη της Ουγγαρίας, το Πεκς.
Στο πάνελ συμμετείχαν ο Γκέζα Μπουζάς-Χάμπελ, διοργανωτής του Pécs Pride, ο οποίος κατηγορείται από τις ουγγρικές αρχές, η Έστερ Μιχάι από το ουγγρικό τμήμα της Διεθνούς Αμνηστίας και ο Νικολάε Στεφανούτα αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Την ώρα που ο Γκέζα κινδυνεύει να αντιμετωπίσει ποινικές κατηγορίες για τη διοργάνωση μιας ειρηνικής πορείας Pride σε κράτος-μέλος της ΕΕ —κατηγορίες που μπορεί να επιφέρουν έως έναν χρόνο φυλάκιση και απαγόρευση άσκησης του επαγγέλματος του εκπαιδευτικού— η συζήτηση στις Βρυξέλλες έδωσε μια πιο εμπεριστατωμένη εικόνα για το πώς φτάσαμε ως εδώ, τι διακυβεύεται και τι σηματοδοτεί η υπόθεση για τον δημοκρατικό χώρο στην Ουγγαρία και σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η προσωπική μαρτυρία του Γκέζα Μπουζάς-Χάμπελ
Ο Γκέζα περιέγραψε τις πιέσεις που δέχτηκε πριν από την ημέρα της πορείας. Κατέθεσε την αίτηση για τη διοργάνωση έναν μήνα νωρίτερα, ωστόσο απορρίφθηκε σε χρόνο ασυνήθιστα σύντομο. Η έφεσή του απορρίφθηκε εξίσου γρήγορα. Παρ’ όλα αυτά, όπως είπε, η συνέχιση της διοργάνωσης ήταν ζήτημα αρχής: «Οργανώσαμε το Pride γιατί θέλουμε η Ουγγαρία να παραμείνει στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτό ξεπερνά την ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα. Αν δεχτούμε την απαγόρευση, δεχόμαστε την καταπίεση. Σταματάμε να αγωνιζόμαστε για την ισότητα. Δεν μπορούσα να το επιτρέψω».
Περιέγραψε επίσης τους προσωπικούς κινδύνους που αντιμετωπίζει τόσο ο ίδιος όσο και όσοι σχετίζονται με την οργάνωση. «Άνθρωποι στην Ουγγαρία έχουν χάσει τις δουλειές τους επειδή το όνομά τους εμφανίστηκε σε επίσημες λίστες. Μετά τη δική μου παρακολούθηση, χαρακτηρίστηκα απειλή για την εθνική ασφάλεια και απολύθηκα από τη δημόσια εκπαίδευση. Αυτό είναι το περιβάλλον στο οποίο δουλεύουμε. Αναγκαστήκαμε να διαλύσουμε το διοικητικό μας συμβούλιο γιατί είναι επικίνδυνο να συνδέεται κανείς δημόσια μαζί μας. Πλέον εγώ φέρω όλη την ευθύνη, μόνος μου».
Ο ίδιος μίλησε και για τη στιγμή που έμαθε ότι η αστυνομία εισηγήθηκε την άσκηση ποινικής δίωξης: «Το έμαθα από κυβερνητικό μέσο ενημέρωσης, όχι από τον δικηγόρο μου. Έπειτα με πήρε τηλέφωνο ο αστυνομικός που με ανέκρινε για να το επιβεβαιώσει. Ακόμη δεν έχω λάβει επίσημο έγγραφο. Ξυπνάω κάθε μέρα περιμένοντας από την εισαγγελία να ανακοινώσει ότι η υπόθεση ανοίγει. Μπορεί να συμβεί ανά πάσα στιγμή».
Ωστόσο, παρά τη δύσκολη κατάσταση, ο Γκέζα τόνισε ότι οι σύμμαχοί του στον αγώνα αυτόν αυξάνονται με την ημέρα. «Οι άνθρωποι καταλαβαίνουν ότι αυτό που συμβαίνει σε μένα μπορεί να συμβεί σε οποιονδήποτε η κυβέρνηση θεωρήσει ανεπιθύμητο. Αυτό ξεπερνά το Pride.»
Η νομική και πολιτική διάσταση
Η Έστερ Μιχάι τοποθέτησε την υπόθεση στο ευρύτερο πλαίσιο της δημοκρατικής υποχώρησης στην Ουγγαρία. Εξήγησε ότι ο νέος Νόμος για τις Συνελεύσεις θεσπίστηκε μαζί με άλλα περιοριστικά νομοθετήματα σε περίοδο ταχείας συρρίκνωσης του κράτους δικαίου και της ανεξάρτητης ενημέρωσης. «Η κυβέρνηση πέρασε αυτούς τους νόμους μέσα σε δύο ημέρες. Η κοινωνία των πολιτών ήδη έδινε μάχη για τον νόμο περί ξένης χρηματοδότησης και ξαφνικά έπρεπε να πολεμάμε σε δύο μέτωπα. Οι αντι-ΛΟΑΤΚΙ+ περιορισμοί πάνε ακόμη πιο πέρα. Εκδηλώσεις έχουν απαγορευτεί επειδή οι ομιλητές είναι ανοιχτά ΛΟΑΤΚΙ. Ο νόμος εφαρμόζεται με εξαιρετικά ελεύθερη ερμηνεία».
Τόνισε επίσης τις ακραίες εξουσίες επιτήρησης που προβλέπει ο νόμος: «Η αστυνομία μπορεί να χρησιμοποιεί αναγνώριση προσώπου και τεχνητή νοημοσύνη για τον εντοπισμό συμμετεχόντων. Σε μια δημοκρατική κοινωνία αυτό είναι τεράστια απειλή: επιτρέπει στις αρχές να χαρτογραφούν τις πολιτικές απόψεις, την προσωπική ζωή και τις σχέσεις των πολιτών. Δεν παγώνει μόνο τα ΛΟΑΤΚΙ γεγονότα — παγώνει κάθε μορφή δημόσιας συνάθροισης».
Ενόψει των εκλογών την άνοιξη, η Έστερ υπογράμμισε ότι ο νόμος λειτουργεί πλέον ως πολιτικό εργαλείο: «Αν παραμείνει σε ισχύ, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον έλεγχο του προεκλογικού περιβάλλοντος. Το έχουμε ξαναδεί: λίγο πριν από τις εκλογές εισάγονται περιοριστικοί νόμοι. Αυτός είναι πιο σκληρός, γιατί πλέον μπορεί να υπάρξουν ποινικές κατηγορίες. Μπορεί να φιμώσει διαδηλώσεις και να εμποδίσει την παρουσία κριτικών φωνών στον δημόσιο χώρο».
Οι ευρωπαϊκές προεκτάσεις
Ο ευρωβουλευτής Νικολάε Στεφανούτα μίλησε για τον ρόλο των θεσμών της ΕΕ: «Περπάτησα τόσο στο Budapest Pride όσο και στο Pécs Pride. Ξέρω πόσο σημαντικό είναι να στηρίζονται οι κοινότητες έξω από τις πρωτεύουσες. Ο Γκέζα πήρε ρίσκα που κανένας διοργανωτής στην ΕΕ δεν θα έπρεπε να αντιμετωπίζει. Αυτό που συμβαίνει στην Ουγγαρία εξαπλώνεται. Οι περιοριστικοί νόμοι περνούν σύνορα. Η ΕΕ πρέπει να δράσει πριν αυτό γίνει ο κανόνας».
Απευθυνόμενος στα πολιτικά στελέχη, είπε: «Το καθήκον των πολιτών δεν είναι να υπακούν αντισυνταγματικούς νόμους. Ο Γκέζα δίνει έναν δίκαιο αγώνα για την Ευρώπη. Δεν μπορούμε να αφήνουμε τέτοιους ανθρώπους μόνους».
Μια υπόθεση που αποκαλύπτει ένα ευρύτερο μοτίβο
Οι ομιλητές συμφώνησαν ότι η ποινική έρευνα για το Pécs Pride δεν είναι μεμονωμένη υπόθεση αλλά μέρος μιας μεγαλύτερης στρατηγικής στοχοποίησης ΛΟΑΤΚΙ+ κοινοτήτων — τα πρώτα «εύκολα» θύματα πριν περιοριστούν ευρύτερα δημοκρατικά δικαιώματα.
Η Κατρίν Χούγκεντουμπελ, Διευθύντρια Συνηγορίας της ILGA-Europe, υπογράμμισε: «Δεν έχουμε ξαναδεί ποτέ τόσα Pride να εμποδίζονται ή να δέχονται επιθέσεις στην Ευρώπη. Κι όμως, δεν είχαμε ποτέ τόσα πολλά Pride. Οι κοινότητες συνεχίζουν να εμφανίζονται γιατί ξέρουν τι διακυβεύεται. Πρόκειται για την υπεράσπιση της δημοκρατίας και των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση».
