Με την πρόσφατα εκλεγμένη συντηρητική κυβέρνηση στο «τιμόνι», η Πορτογαλία κάνει βήματα προς τα πίσω όσον αφορά τα ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιώματα, με μια σειρά τριών νέων μέτρων να ακυρώνουν προστασίες και δικαιώματα που είχαν επιτευχθεί από τις προηγούμενες σοσιαλιστικές κυβερνήσεις της χώρας.
Την Παρασκευή, το κοινοβούλιο προχώρησε προς την έγκριση της κατάργησης ενός νόμου του 2018 που κατοχυρώνει το δικαίωμα στην έμφυλο αυτοπροσδιορισμό και την προστασία των ατομικών χαρακτηριστικών φύλου. Ήταν ένας από τους πιο ριζοσπαστικούς νόμους του είδους του όταν εισήχθη στην αρχική του μορφή το 2011.
Τρία νομοσχέδια για την τροποποίηση του νόμου προωθήθηκαν από μια ακροδεξιά συντηρητική συμμαχία που κατέχει πλέον την πλειοψηφία στο κοινοβούλιο της Πορτογαλίας.
Μεταξύ άλλων διατάξεων, η κατάργηση του αρχικού νόμου για τη νομική αναγνώριση ταυτότητας φύλου θα επαναφέρει ιατρικούς ελέγχους και παθολογικοποιητικές απαιτήσεις, σύμφωνα με το Euronews.
Το συγκεκριμένο δικαίωμα (με βάση τον αυτοπροσδιορισμό) είναι επί του παρόντος προσβάσιμο σε κάθε άτομο, ενώ τα ανήλικα άτομα χρειάζονται γονεϊκή άδεια και έκθεση από επαγγελματία υγείας που να βεβαιώνει την «ικανότητα λήψης αποφάσεων και την ενήμερη βούλησή» τους. Ο τροποποιημένος νόμος θα απαιτεί και πάλι την έγκριση «πιστοποιημένης» ιατρικής επιτροπής.
Σύμφωνα με το κείμενο της νέας πρότασης, μια έκθεση που «αποδεικνύει τη διάγνωση της ασυμφωνίας φύλου» πρέπει να συντάσσεται από εξειδικευμένη διεπιστημονική κλινική ομάδα σε δημόσιο ή ιδιωτικό υγειονομικό ίδρυμα και να υπογράφεται από τουλάχιστον έναν ειδικό ιατρό και έναν ειδικό ψυχολόγο.
Η κυβέρνηση της Πορτογαλίας έχει σημειώσει στροφή προς τα δεξιά τα τελευταία χρόνια. Το 2024, ένας κεντροδεξιός συνασπισμός με την ονομασία «Δημοκρατική Συμμαχία» κέρδισε την πλειοψηφία των εδρών στις βουλευτικές εκλογές, βάζοντας τέλος σε οκτώ χρόνια σοσιαλιστικής διακυβέρνησης. Ο πρωθυπουργός Λουίς Μοντενέγκρο προχώρησε σε πρόωρες εκλογές στις 18 Μαΐου 2025, σχηματίζοντας και πάλι μια κυβέρνηση μειοψηφίας. Εν τω μεταξύ, το ακροδεξιό εθνικιστικό και αντί-μεταναστευτικό κόμμα Chega έχει καταστεί το κύριο κόμμα της αντιπολίτευσης στο 230μελές Κοινοβούλιο.
Μια πρόταση του εν λόγω κόμματος καταργεί επίσης την ισχύουσα νομοθεσία, ενώ εισάγει νέα άρθρα για την υποτιθέμενη «προστασία των παιδιών και των νέων», συμπεριλαμβανομένης της απαγόρευσης της ένταξης της λεγόμενης «ιδεολογίας του φύλου» στα εκπαιδευτικά προγράμματα. «Η εκπαίδευση σε αυτόν τον τομέα προορίζεται αποκλειστικά για τους γονείς ή τους νόμιμους κηδεμόνες», αναφέρει η πρόταση.
Μια άλλη ακροδεξιά κοινοβουλευτική ομάδα εισήγαγε ένα ακόμα τρανσφοβικό μέτρο, απαγορεύοντας τους αναστολείς εφηβείας και/ή την ορμονοθεραπεία για τα ανήλικα τρανς άτομα.
«Ο άνδρας είναι άνδρας και η γυναίκα είναι γυναίκα», δήλωσε η Μανταλένα Κορντέιρο, βουλεύτρια του Chega. «Οι διαφορές μεταξύ τους είναι σαφείς και προφανείς. Είναι επιστήμη του δημοτικού. Τώρα, αρκεί μία μόνο επίσκεψη για να διαγνωστεί ένα παιδί με δυσφορία φύλου σε πέντε λεπτά».
«Δεν είναι φροντίδα, δεν είναι ιατρική, δεν είναι επιστήμη», ισχυρίστηκε.
Ωστόσο, οι πιο αριστερές και δημοκρατικές φωνές συνεχίζουν να υπάρχουν. Η βουλεύτρια του κόμματος Livre, Φιλίπα Πίντο, είπε: «Θα αισθανόσασταν άνετα να βρεθείτε για άλλη μια φορά στη λάθος πλευρά της ιστορίας, όπως όταν εγκρίθηκε ο γάμος μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου;», ρώτησε.
«Τι κακό έχουν κάνει τα τρανς και τα ίντερσεξ άτομα για να τους αρνηθεί κανείς την ύπαρξή τους;».
«Δεν υπάρχει κανένας λόγος για αυτές τις αλλαγές, εκτός από την ιδεολογική εμμονή», είπε ένα άλλο μέλος του Livre, ο Πάουλο Μουάτσο, ο οποίος τόνισε ότι τα τρανς άτομα δεν χρειάζονται διάγνωση από κανέναν, επειδή το να είσαι τρανς δεν είναι ασθένεια.
«Δεν χρειάζονται γιατρούς να τους το πουν», είπε.
Η βουλεύτρια του Σοσιαλιστικού Κόμματος Ιζαμπέλ Μορέιρα εξέφρασε τη λύπη της για την απομάκρυνση από τις δημοκρατικές ελευθερίες με την άνοδο του Chega και των συμμάχων του.
«Δεκαπέντε χρόνια μετά την ψήφιση του νόμου του 2011», είπε, «τρία κόμματα σε αυτό το σώμα υποστηρίζουν ότι τα τρανς άτομα δεν πρέπει να έχουν την αυτονομία να εκφράζουν την ταυτότητά τους».
«Η δημοκρατία καταστρέφεται», είπε. «Το σενάριο είναι γνωστό και προέρχεται από την ακροδεξιά».
Με πληροφορίες από LGBTQ Nation.
