Η ανακοίνωση της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής (ΔΟΕ), για τον αποκλεισμό από τις γυναικείες κατηγορίες όσων προσώπων “δεν πληρούν ένα στενά βιολογικό” και μάλιστα γενετικά καθοριζόμενο κριτήριο, συνιστά μια βαθιά οπισθοδρομική επιλογή, με σοβαρές νομικές, κοινωνικές και δικαιωματικές συνέπειες.
Γράφει η Άννα Απέργη Κωνσταντινίδη
Η επίκληση του γονιδίου SRY ως καθοριστικού παράγοντα για τη συμμετοχή στις γυναικείες κατηγορίες αποκαλύπτει μια επικίνδυνη επιστροφή σε έναν βιολογικό ουσιοκρατισμό που το ίδιο το διεθνές δίκαιο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχει εδώ και χρόνια υπερβεί. Το φύλο, ως νομική και κοινωνική κατηγορία, δεν εξαντλείται σε έναν και μόνο χρωμοσωμικό δείκτη. Η επιμονή σε τέτοιου τύπου “αντικειμενικά κριτήρια”, αγνοεί πλήρως την πολυπλοκότητα και τη διαφορετικότητα της ανθρώπινης ύπαρξης και αναπόφευκτα οδηγεί σε στοχοποιήσεις, διακρίσεις και σε αποκλεισμούς.
Εδώ πλέον μιλάμε για αποκλεισμούς συνανθρώπων μας, όπως είναι τα τρανς και τα ίντερσεξ άτομα, τίθενται εκτός, επειδή το σώμα τους δεν “ταιριάζει” σε ένα αυθαίρετο και απλουστευτικό βιολογικό πρότυπο. Μιλάμε για μια πολιτική, που όχι απλώς δεν προστατεύει και δεν προασπίζεται τη δικαιοσύνη στον αθλητισμό, αλλά παρασκευάζει και νέες μορφές διάκρισης.
Σε νομικό επίπεδο, η επιλογή αυτή εγείρει σοβαρά ζητήματα συμβατότητας με θεμελιώδεις αρχές, όπως η απαγόρευση των διακρίσεων και το δικαίωμα στην ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας. Ο αποκλεισμός βάσει γενετικών χαρακτηριστικών δεν μπορεί να θεωρηθεί ουδέτερος, αντιθέτως, συνιστά μια μορφή βιολογικού καθορισμού που παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας και ανοίγει επικίνδυνους δρόμους για τη θεσμική νομιμοποίηση του αποκλεισμού.
Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η κανονικοποίηση του γενετικού ελέγχου ως προϋπόθεση συμμετοχής. Η υποχρέωση ενός ατόμου να “αποδείξει” το φύλο του μέσω βιολογικών εξετάσεων, είναι παρεμβατική, βαθιά προσβλητική για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και παραπέμπει σε πρακτικές που η διεθνής κοινότητα θα έπρεπε να έχει οριστικά εγκαταλείψει.
Η εξέλιξη αυτή δεν είναι αποκομμένη από το ευρύτερο πολιτικό κλίμα που διαμορφώνεται διεθνώς, ιδίως μέσα από τις τραμπικές πολιτικές και τη συστηματική επαναφορά ενός στενά βιολογικού ορισμού του φύλου στη δημόσια πολιτική. Η θεσμοθέτηση αποκλεισμών με βάση “αντικειμενικά βιολογικά κριτήρια”, αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης συντηρητικής αναδίπλωσης, που επιχειρεί να περιορίσει τα δικαιώματα των τρανς και ίντερσεξ ατόμων, επαναφέροντας έναν επικίνδυνο λόγο κανονικοποίησης και αποκλεισμού στο όνομα της “τάξης” και της “κανονικότητας”.
Ας είμαστε ειλικρινείς, όταν ο παγκόσμιος αθλητικός θεσμός επιλέγει να ορίσει ποιο άτομο είναι αρκετά ή λιγότερο γυναίκα για να συμμετάσχει, δεν προστατεύει τον αθλητισμό, αλλά επανανομιμοποιεί μια επικίνδυνη ρητορική που στοχοποιεί και περιθωριοποιεί.
Η απόφαση αυτή δεν είναι απλώς λάθος. Είναι επικίνδυνη και κυρίως, είναι πολιτική.
Γιατί στο τέλος της ημέρας, το ερώτημα δεν είναι ποιο άτομο είναι αυτό που πληροί ένα “βιολογικό κριτήριο”, αλλά ποια άτομα έχουν δικαίωμα να ανήκουν και να αυτοπροσδιορίζονται.
*Ειδική Σύμβουλος/Εκπαιδεύτρια σε θέματα DEI | ΛΟΑΤΚΙ+ | Ισότητας Φύλων | ESG & Συμπεριληπτικής Ηγεσίας | Κοινωνικής Βιωσιμότητας στον Επιχειρηματικό Κόσμο
