Παρά τις διαδηλώσεις που συγκλονίζουν τη χώρα δεν υπάρχουν μέχρι στιγμής σημάδια ρήγματος στις τάξεις της ιρανικής υπηρεσιακής ελίτ.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει επιτείνει την πίεση απειλώντας κατ’ επανάληψη στρατιωτική δράση, η οποία ακολουθεί τον περσινό βομβαρδισμό του Ιράν μαζί με το Ισραήλ. Το ενδιαφέρον του Τραμπ για τις διαδηλώσεις φαίνεται να είναι αποτέλεσμα τακτικής, με στόχο να εξασθενήσει το κράτος.
Ωστόσο, σύμφωνα με δύο διπλωμάτες, δύο κυβερνητικές πηγές στη Μέση Ανατολή και δύο αναλυτές που επικαλείται το Reuters, το καθεστώς —αν και αποδυναμωμένο— αναμένεται να επιβιώσει, εκτός εάν οι διαδηλώσεις και η εξωτερική πίεση προκαλέσουν ρήγματα στην κορυφή της εξουσίας.
Αρκετοί άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους στις διαδηλώσεις, σύμφωνα με Ιρανό αξιωματούχο που μίλησε στο Reuters.
Το Ιράν διαθέτει ένα πολυεπίπεδο πλέγμα ασφαλείας, με πυρήνα τους Φρουρούς της Επανάστασης και τη παραστρατιωτική οργάνωση Μπασίτζ, συνολικής δύναμης σχεδόν ενός εκατομμυρίου ανθρώπων. Αυτό καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την εξωτερική παρέμβαση χωρίς εσωτερική διάσπαση, λέει ο Βάλι Νάσρ, Ιρανοαμερικανός ακαδημαϊκός ειδικός στις συγκρούσεις της περιοχής και την αμερικανική εξωτερική πολιτική.
«Για να πετύχει κάτι τέτοιο χρειάζεται οι διαδηλώσεις να διαρκέσουν πολύ περισσότερο, και να υπάρξει διάσπαση του κράτους. Ορισμένα τμήματα, ιδιαίτερα οι δυνάμεις ασφαλείας, πρέπει να αυτομολήσουν», σημείωσε.
Ο ανώτατος ηγέτης, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, 86 ετών, έχει επιβιώσει από πολλές προηγούμενες εξεγέρσεις. Αυτή είναι η πέμπτη μεγάλη εξέγερση από το 2009 — ένδειξη ότι το καθεστώς αντιμετωπίζει μια βαθιά και άλυτη εσωτερική κρίση, σύμφωνα με τον Πολ Σάλεμ από το Middle East Institute.
Για να αλλάξει αυτό, οι διαδηλωτές πρέπει να ανατρέψουν τα βαθιά πλεονεκτήματα του κράτους: τους ισχυρούς θεσμούς, τη σημαντική μερίδα πληθυσμού που παραμένει πιστή στο κληρικό καθεστώς και την τεράστια γεωγραφική και δημογραφική κλίμακα της χώρας, των 90 εκατομμυρίων κατοίκων, λέει ο Άλαν Έιερ, πρώην Αμερικανός διπλωμάτης και ειδικός στο Ιράν.
Η επιβίωση όμως δεν συνεπάγεται σταθερότητα, τονίζουν οι αναλυτές. Η Ισλαμική Δημοκρατία αντιμετωπίζει μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις από το 1979. Οι κυρώσεις έχουν παραλύσει την οικονομία, χωρίς ορατή διέξοδο. Στρατηγικά, βρίσκεται υπό πίεση από ΗΠΑ και Ισραήλ, το πυρηνικό της πρόγραμμα έχει αποδυναμωθεί και ο περιφερειακός «Άξονας της Αντίστασης» έχει χάσει σημαντικούς συμμάχους και δυναμική σε Λίβανο, Συρία και Γάζα.
Ο Nasr σημείωσε ότι, παρότι δεν θεωρεί ότι «έφτασε η στιγμή της πτώσης», το Ιράν βρίσκεται «σε μια κατάσταση εξαιρετικής δυσκολίας».
Οι διαδηλώσεις, που άρχισαν στις 28 Δεκεμβρίου λόγω των αυξήσεων στις τιμές, εξελίχθηκαν σύντομα σε αιτήματα για τερματισμό της κληρικοκρατίας. Η βίαιη καταστολή έχει διαβρώσει ακόμη περισσότερο τη νομιμοποίηση του καθεστώτος.
Περιφερειακοί αξιωματούχοι και αναλυτές προειδοποιούν ότι ξένη στρατιωτική παρέμβαση μπορεί να κατακερματίσει το Ιράν σε εθνοτικές και θρησκευτικές γραμμές.
με πληροφορίες από Reuters
